امرداد- تارنگار خبری زرتشتیان ایران

محمدتقی راشد محصل:
مرگ رستم، فرجام‌بخش تاریخ پهلوانی شاهنامه است

خبرنگار امرداد- آناهید خزیر: "داستان رستم و شغاد در شاهنامه استاد توس، پایان زندگی قهرمان بزرگ حماسه جاودان فردوسی و فرجام بخش پهلوانی است و یكی از گیراترین و دلنشین‌ترین بخش شاهنامه به شمار می‌رود."
دكتر محمدتقی راشدمحصل، استاد فرهنگ و زبان‌های باستانی با بیان این مطلب گفت: «هنگامی كه رستم از شاهنامه برود، كلام فردوسی، فضای حاكم بر داستان‌ها و شكوه سخن فردوسی رنگی دیگر می‌گیرد».
وی كه در نهمین مجموعه از درس گفتارهای فردوسی سخن می‌گفت، با اشاره به نقش رستم از دیدگاه فردوسی افزود: «این‌ها عواملی هستند كه صحنه‌آرایی داستان شاهنامه را عوض می‌كند، فردوسی را غمی فرامی‌گیرد و از این روست كه در آغاز آن داستان از تنگ‌حالی و اندوه سخن می‌گوید و كوتاه بیان می‌كند و زمینه را برای بیان مرگ رستم آماده می‌سازد.»
استاد فرهنگ و زبان‌های باستانی خاطرنشان كرد: «اندوه از مقدمه داستان آشكار است و بی‌حوصلگی شاعر احساس كردنیاست، اما نفوذ غم در خواننده دیده نمی‌شود بلكه بی‌ارزشی جهان، گذرایی زمان و بدعهدی روزگار بیشتر آشكار است.
وی افزود: مرگ رستم نیز مانند زندگانی او حماسی است. رستم همراه با اسب باوفایش رخش، در چاهی پر از نیزه و خنجر که نابرادری او، شغاد بر سر راه او کنده بود، می‌افتد و پیش از آن‌که بمیرد، شغاد را با یک تیر به درختی در فراز چاه می‌دوزد.»
راشدمحصل یادآور شد: «داستان رستم و شغاد ۳۴۸ بیت از شاهنامه را در برمی‌گیرد و یكی از جذاب‌ترین و گیراترین بخش از شاهنامه فردوسی به شمار می‌رود».
نویسنده كتاب «نجات‌بخشی در ادیان» یادآور شد: «عظمت رستم در شاهنامه به گونه‌ای است كه بعد از مرگ رستم، خود فردوسی نیز دیگر دل بسته‌ زندگی نیست و تمایل دارد شاهنامه‌اش را به پایان برساند لذا این معنی را می‌توان از فضای پایانی داستان رستم و شغاد بعد از نابودی خاندان زال دریافت.»
وی افزود: «وقتی رستم در فضای شاهنامه نیست، سراینده و خواننده شاهنامه احساس تنهایی می‌كند و خود را نومید و بی‌یاور می‌بیند.»
نویسنده كتاب اوستایی«سروش یسن» خاطرنشان كرد: «به خوبی می‌توان دریافت كه مقدمه داستان رستم و شغاد از درونی دردمند و پراندوه برمی‌خیزد. از این روست كه سخت كوتاه است؛ گویی گوینده می‌خواهد به عنوان یك رویداد آن را به قلم آورد.
وی افزود: راوی داستان، خود از خاندان رستم است و نژادش به سام نریمان می‌كشد و نه تنها راوی است بلكه راوی روایت‌های رستمی نیز هست و زبانی نغز و دلی آكنده از خرد دارد.»
ویرایشگر متن كتاب «زند بهمن یسن به همراه آوانویسی» خاطرنشان كرد: «در سراپرده زال، كنیزی بود نوازنده رود و سخنور كه هنگامی كه رودابه فرزندی به دنیا آورد، ستاره‌شناسان اختر او را تباه دیدند و زال غمگین از آنچه شنیده، با اندوه او را شغاد نام نهادند».
وی افزود: «شغاد هنگامی كه توانا می‌شود، سپهدار كابل، دختر خویش را به همسری او درمی‌آورد و این یادآور پیوند رودابه دختر مهراب كابلی با زال پدر رستم و شغاد نیز هست و می‌تواند از مقوله انتقال عوامل اسطوره‌ای به اسطوره دیگر نیز باشد. بدین سان شغاد در دربار شاه كابل عزت می‌یابد و قدر می‌بیند».
نویسنده كتاب «كتیبه های ایران باستان» خاطرنشان كرد: «كابل باج‌گزار رستم است و شغاد اكنون كه دختر شاه كابل را به همسری گرفته است، انتظار دارد كه برادر از این پس باج را ببخشد اما رستم چنین نمی‌كند و این مسأله مهتر كابل را سخت گران می‌آید.»
وی افزود: «شغاد با مهتر كابل، گله خویش به گونه‌ای باز می‌گوید كه متضمن نوعی توهین به رستم نیز هست و این دو نفر شبانه با هم رایزنی می‌كنند و بر نابودی رستم هم‌داستان می‌شوند».
هموند هیأت علمی پژوهشگاه علوم‌انسانی و مطالعات فرهنگی خاطرنشان كرد:«این تدبیر و هم‌داستانی، رستم را به جنگ امیر كابل می‌كشاند. شاه كابل از رویارویی با رستم بیمناك است، بنابراین تا او را می‌بیند، فریبكارانه او را می‌ستاید و از كرده ناسنجیده خویش درباره شغاد پوزش می‌خواهد».
وی افزود: «شگفتا كه رخش، یار همیشگی رستم، خاك ریخته و تازه را می‌شناسد و از رفتن بازمی‌ماند اما رستم، شیر میدان رزم كه اسیر تقدیر است، او را با تازیانه‌ای به حركت اجباری وامی‌دارد و به مرگ‌جای هدایت می‌كند».
نویسنده كتاب «اوستا» از مجموعه از ایران چه می‌دانم، خاطرنشان كرد: «گام نهادن بر رخش همان و سپاه و سوار به چاه درافتادن همان و فردوسی اینجاست كه مرگ قهرمان را كوتاه، راست و پرتأثیر بیان می‌كند. از دیدگاه فردوسی، سخن گفتن هرچه كوتاه‌تر از مرگ قلب تپنده مردی مردانه كه به تنهایی هویت ایرانی در گستره تاریخ و پهنه زمین به‌شمار می‌رود، سنجیده‌تر و بهتر است».
نهمین مجموعه از درس‌گفتارهای درباره فردوسی به «داستان رستم و شغاد» اختصاص داشت كه با سخنرانی دكتر محمدتقی راشدمحصل، استاد فرهنگ و زبان‌های باستانی در شهركتاب مركزی برگزار شد.
گزیده روز تارنما:
سرویس زرتشتیان- نخستین پاداش واستار پیشکش شد
سرویس زرتشتیان-انتقاد نماینده زرتشتیان از روند ساخت آدریان بزرگ