سرويس زرتشتيان- گفت وگو با مهرداد كاوياني، منحصص آبياري قطرهاي
گفت وگو با مهرداد كاوياني، منحصص آبياري قطرهاي:
براي سيراب شدن درختان آرامگاه، همه بايد همكاري كنند
كرمان- آرميتا فرهمند:
در همین راستا، پای گفتوگوی یکی از همکیشان متخصص در این زمینه مینشینیم تا افزون بر آشنا شدن با این شیوهی آبیاری، با تجربها ی که وی پیش از این در این زمینه در آرامگاه کرمان داشته است، آگاهي به دست بياوريم.
مهرداد کاویانی، مدیرعامل شرکت «آبیاری قطرهای کرمان»، یکی از جوانان همکیش موفق کرمانی است که در رشتهی مهندسی آبیاری درس خوانده و توانستهاست به خوبی از دانش و تحصیلاتش در زمینهی کاری بهره بگیرد.
وی 17 سال است که در زمینهی آبیاری قطرهای و بارانی کار میکند و تا کنون در شرکت «آبیاری قطرهای کرمان»، موفق شده است که 2 هزار هکتاراز زمینها ی کرمان را با بهره گیری از این روش نوين، آبیاری کند.
- آبياري قطرهاي، چگونه شيوهاي دارد؟
آبیاری قطرهای یکی از واپسين شیوههای نوین آبياري است که از زمان بهکارگیری و توسعهي آن بیش از سی سال نمیگذرد. آبیاری قطرهای روشی است همچون ديگر روشها، تحت تاثیر شرایط معینی، مناسبترین انتخاب و در شرایط دیگر، بدترین گزینه است. روش آبیاری قطرهای ، برای آبیاری باغهاي محصولات زراعی، ردیف کاشت و گلخانه کاربرد دارد.
ویژگیهاي اين سامانه، بدين گونه است:
1- بالا بردن بازده مصرف آب، یعنی با کمترین میزان آب، بيشينهي کشت انجام میشود.
2- بهرهگيري از سامانهي ويژه براي مصرف کودهای شیمیايی
3- صرفهجويی در انرژی نیروی کارگری
4- راحتی در خودکار كردن شبکه (كاهش مصرف آب به يك سوم)
5- مرطوب كردن سطح خاک پيرامون درخت که نتیجهي آن، کاهش هدر رفت آب به وسیلهي تبخیر و همچنین کاهش رشد علفهای هرز خواهدبود.
همه این مزایا، شوند(:باعث) آن شده تا با وجود نوين بودن این روش آبیاری، امروزه کاربرد آن در دنیا به ويژه در گسترههاي خشک و نیمهخشک از جمله استان کرمان، مورد توجه ويژه قرار گیرد، گرچه در این روش میزان سرمایهگذاری اولیه در مقایسه با آبیاری سطحی كموبيش زیاد بوده و برای بهرهبردن از آن نیاز به لوله، قطره چکان و سایر وسایل و تجهیزات گرانقیمت است.
- با وجود سرمايهگذاري اوليهي بالا، بهرهگيري از اين روش، در چه صورت موفقيتآميز خواهدبود؟
کلید موفقیت روش آبیاری قطرهای، داشتن توجیه اقتصادی و بهرهمندی از مزایای آن، طراحی، اجرا و نگهداری مناسب از سامانه است. چه بسیار سیستمهای آبیاری قطرهای که با صرف هزینههای سنگین در کشور احداث شده ولی به شوند نبود نگهداری مناسب از سیستم ،کاربرد موفقیتآمیزی نداشته و به جز هدر رفتن وقت و سرمایه، سودي را نصیب صاحب آن نکردهاست. شوربختانه این نبود موفقیت گاهي اوقات، به حساب سامانهي آبیاری گذاشته شده است.
این مسالهي دردناک و اين عدم پيروزي، برای آرامگاه زرتشتیان کرمان، نزديك به 7 سال پیش به وجود آمد. ولي بايد توجه كرد كه آرامگاه محلی است كه شايد عزيزترين و نزديكترين خويشاوندان همهي ما در آن آرميدهباشند و سرسبزی آن برای ما بيشك از اهمیت فراوان برخوردار است.
- چرا راهاندازي آبياري قطرهاي را براي آرامگاه كرمان پيشنهاد كرديد؟
۷ سال پيش، من پيشنهاد راهاندازي اين سامانه را در آرامگاه دادم ولی شوربختانه بدون پشتیبانی، رها شد. من در سال 1382 نذر کرده بودم که برای آبیاری درختان پیر سبز از روش آبیاری قطرهای بهره ببرم با آرمان هم فکری با روانشاد موبد بلیوانی (مسوول پیرسبز) در ان محل حاضر شدیم و پس از گفتوگو با وی، با توجه به نیاز نگهداری و مراقبت از سیستم و اینکه زرتشتیان بیشترازیک هفته در سال در پیر سبز نیستند، موبد بلیوانی پیشنهاد داد كه بهتر است در محلی از این سیستم استفاده شود که دسترسی به آن و نگهداری از آن آسانتر باشد. از همين رو با نظر موبد و پدرم، روانشاد «خدایار کاویانی» برای جلوگیری از خشکیدن درختان، طرح را به ارامگاه کرمان منتقل کردم. یادآوری میکنم که همزمان با این پروژه، یکی از پروژههای آبیاری قطرهای در سطح 60 هکتار محوطه فضای سبز نیروگاه برق باغین (سیکل ترکیبی )، با مساحت زير کشت حدود 30 هزار درخت در حال اجرا بود که اکنون درختان نیروگاه در سن 7 سال، قدی بیش از 4 متر دارند اما شوربختانه درختان 30 ساله آرامگاه که در یک بازهی زمانی کوتاه، جانی دوباره یافتهاند، پس از عدم استفادهي درست و نگهداری از سیستم، تعداد انها به نصف کاهش یافتهاست.
- چرا پروژه آبیاری قطرهای در آرامگاه کرمان، ناكام ماند؟
وقتی چیزی به رایگان در دسترس انسان قرار بگیرد، مردم قدرش را نمی دانند. از سوي ديگر، آگاهی نداشتن شماری از مسوولین وقت كه از آبياري درخت، با چند قطره آب، ابراز شگفتي كردهبودند، از شوندهاي اين ناكامي بود.
از سويي، شماری از هم کیشان از لولههای آبیاری قطرهای برای آبیاری درختان اختصاصی محدودهي نزدیکان خود بهره برده و یا اینکه بهرهگيريهاي ديگري از آن ميكردهاند. همچنین با توجه به ارتفاع منبع موجود از سطح زمین و همکاری نكردن رانندهي تانکر آب، وی زحمت پمپاژ آب به داخل تانکر موجود، براي استفاده در سیستم قطره ای را به خود نداده و آب را به صورت غرقابی در جویها رها كردهاست كه در نتیجه مصرف آب تا 3 برابر افزایش یافت و با این روش، هزینهها افزایش قابلتوجهي پيدا كرد.
در یک سیستم آبیاری قطرهای موفق، 50 درصد پيروزي، مربوط به لوازم و شيوهي اجراسن و 50 درصد دیگر مربوط به چگونگي نگهداری از سیستم است ولي در آن زمان، نه نگهبان آرامگاه اعتمادی به سیستم و نگهداری از آن داشت و نه مسئولین بر این باور بودند.
- چه پيشنهادي براي بهبود اين طرح داريد؟
سیستم آبیاری قطرهای را به یک خودرو تشبیه کرد. پس از خرید خودرو اگر آب و روغن آن را کنترل نکنید، موتور آن میسوزد. در سیستم آبیاری قطرهای هم اگر دستگاه فیلتراسیون و قطرهچکانهای سیستم توسط یک کارگر فنی، کنترل و نگهداری نشود مسیر جریان آب مسدود و سیستم ناکارآمد جلوه میکند. برای نجات مابقی درختان و یا گسترش کشت درختان که هر ساله در روز درختکاری در آرامگاه کاشته می شود و بعد از مدتی کوتاه، در اثر کم آبی خشک ميشود، چند نكته را پيشنهاد ميكنم. نخست اينكه نخست بايد طرح کارشناسی تهیه شده و یک نفر کارگر فنی آموزشدیده به صورت مداوم در زمان آبیاری درختان به طرح، فیلتراسیون و قطرهچکانها سرکشی كرده و با توجه به محل تامین آب آرامگاه، سیستم قطرهای بهگونهای گسترش دادهشود که کفاف تعداد درختان موجود را بدهد. بعضی ها از سیستم آبیاری قطره ای توقع تولید آب را دارند در حالی که ابیاری قطره ای یک توزیع آب با راندمان بالا است. در ضمن بین همکیشان براي نگهداری از سیستم، فرهنگسازی و اطلاع رسانی شود و همچنین یاداور می شوم در صورت نیازبه تامین مسايل مالی براي اجرای ابیاری قطره ای در کل ارامگاه می توان از اعتبارات دولتی به صورت 50 درصد وام و 50 درصد بخشودگی نیز بهره برد.