سرویس شاهنامه- داستان بیژن و منیژه با حماسه پارتیان دیرینگی دارد
ابوالفضل خطیبی:
داستان بیژن و منیژه با حماسه پارتیان دیرینگی دارد
خبرنگار امرداد- آناهید خزیر: "بیژن و منیژه یكی از داستانهای جذاب و كهن زبان فارسی است كه اصل و منشأ آن به حماسه پارتیان میرسد و تأثیرات بسیاری در ادبیات فارسی بر جای گذاشته است."
ابوالفضل خطیبی شاهنامهپژوه و جانشین گروه فرهنگنویسی فرهنگستان زبان و ادب فارسی با بیان این مطلب گفت: «داستان بیژن و منیژه تنها در شاهنامه فردوسی آمده و شخصیت اصلی را در داستان ایفا میكنند، افرادی نظیر افراسیاب، رستم و كیخسرو نیز از شخصیتهای دیگر این داستان بهشمار میآیند.»
وی با اشاره به جنگهای شاهنامه افزود: «در شاهنامه چند جنگ اتفاق میافتد كه بیژن نقش اساسی در آن داشته است. ابتدا جنگی كه بین بیژن و فرود (پسر سیاوش) صورت میگیرد و جنگ دیگر اینكه بیژنِ دلاور داوطلب میشود تا درفش كاویانی را كه نزد تورانیان به اسارت برده شده برهاند.»
نویسنده «تقدیرباوری در شاهنامه و ویس و رامین» خاطرنشان كرد: «شاهنامه فردوسی به سه بخش تقسیم میشود. در بخش اساطیری جمشید، كیومرث، هوشنگ، فریدون و كیخسرو را داریم و در بخش پهلوانی نیز سكاییها، خاندان رستم و گودرز مطرح میشوند كه بیشتر خاستگاه تاریخی دارند.»
وی افزود: «داستان بیژن و منیژه، حماسه عاشقانه است كه در حماسه ملی نمود مییابد، از این رو منشأ داستان بیژن و منیژه در زمان كیخسرو ریشه داشته و در بخش اساطیری و كیانیان قرار میگیرد.»
وی یادآور شد: «دیرینگی داستان بیژن و منیژه مانند ویس و رامین به زمان اشكانیان میرسد، روایات اشكانی وارد حماسه ملی میشوند و میبینیم كه بدنه اصلی شاهنامه از خداینامهها و اوستا نشأت گرفته است. در طول تاریخ روایات مختلفی به اوستا افزوده میشود و مهمترین آن روایات حماسه پارتیان است. بخش دیگر آن حماسهها مربوط به رستم و خاندان اوست كه در سیستان مستقر میشوند و روایات حماسی سكاها با روایات ایرانی درمیآمیزد.»
پژوهشگر مدخل «بیژن و منیژه در دانشنامه ایران» گفت: «شاهنامه آمیزهای از روایات مختلف اساطیری و تاریخی است. بیژن و منیژه به خاندان گودرز مربوط میشود كه در مرو سكونت داشته و شخصیتهای تاریخی را به تصویر میكشند. بعدها افسانههایی از آنها در اقوام مختلف مطرح میشود.»
وی افزود: «یكی از ویژگیهای شاهنامه در داستان بیژن و منیژه آزادی زنان است و برخلاف مسائل امروزی این زن است كه در عشق پیشقدم میشود و منیژه پیشقدم مطرح كردن عشق به بیژن میشود و در بسیاری از داستانهای شاهنامه نیز چنین است.
خطیبی خاطرنشان كرد: در شاهنامه و در بخش تاریخی آن از اشكانیان بسیار كوتاه نام برده شده و در بخش دیگری از شاهنامه میبینیم كه ساسانیان سعی میكردند آثار پارتیان را از بین ببرند؛ ولی به همت فردوسی این داستانها در قالب روایات پهلوانی به دست ما رسیده است».
جانشین سردبیر نامه ایران باستان در بخش مطالعات بینالمللی ایران یادآور شد: «داستان بیژن و منیژه پیشینه تاریخی كهنی دارند كه در شاهنامه فردوسی باقیمانده است. كهنترین كتابی كه از آن نام برده شده، «اعمال توماس» است كه در قرن سوم هجری به رشته تحریر درآمده و نام بیژن و منیژه به زبان سریانی در آن ذكر شده است».
وی افزود: «داستان بیژن و منیژه در بین ارمنیان نیز مطرح شده و در كتاب «موسا خرنی» نیز نشانی از این داستان كهن داریم، از این رو نامهای گودرز، بیژن و منیژه در بین ارمنیان رواج داشته و در گرجستان و ارمنستان ردپای این داستان كهن شاهنامه را میبینیم.»
نویسنده کتاب «برگزیده مقالات درباره شاهنامه» خاطرنشان كرد: «داستان بیژن و منیژه در شاهنامه فردوسی با یك خطبه آغاز میشود و یكی از زیباترین خطبهها بهشمار میآید؛ زیرا احساسات شاعر در این داستان جلوهگر شده است. شاعر بر مبنای روحیه خود طبیعت را رنگ میزند، شاعر دلتنگ، شب طولانی و ماه نیز دلتنگ است.»
وی افزود: «در شاهنامه خطبههای داستانها با متن آن پیوندی تنگاتنگ دارند و در داستان رستم و سهراب و رستم و اسفندیار نیز چنین است زیرا ذهن خواننده را برای ورود به داستان آماده میكند و ارتباط این مقدمه با متن مشخص است.»
جانشین گروه فرهنگنویسی فرهنگستان زبان و ادب فارسی در پایان سخنانش یادآور شد: «بیژن و منیژه داستان مستقلی بوده و بسیاری از داستانهای رستم در شاهنامه نیز به همین صورت مستقل بیان شده و با داستانهای قبلی و بعدی خود پیوند دارند. داستانهای قبلی و بعدی داستان بیژن و منیژه، اكوان دیو و رزم یازده رخ است كه پیوندی استوار با بیژن و منیژه دارد.»
گزیده روز تارنما:
سرویس زرتشتیان-٩٠٠ نفر شركت كننده در بیستودومین جشنواره پیرناركی شرکت می کنند
سرویس زرتشتیان- گاهنبار 9 سالگی امرداد در دبیرستان فیروزبهرام برگزار میشود