به كوشش پژوهشكده مردم‌شناسی و نشر اسطوره

«جستاری در فرهنگ ایران» به چاپ دوم رسید


نمایی از جلد کتاب

گروه کتاب امرداد- «جستاری در فرهنگ ایران» به قلم شادروان مهرداد بهار و ویراستاری ابوالقاسم اسماعیل‌پور به كوشش پژوهشكده مردم‌شناسی سازمان میراث فرهنگی و نشر اسطوره به چاپ دوم رسید.

پژوهش‌های استوره‌شناسی در ایران با نام شادروان «مهرداد بهار» گره می‌خورد كه سرتاسر عمر خود را به دانش‌اندوزی در زمینه فرهنگ،‌ استوره ها و آیین‌های ایرانی اختصاص داد و بنیانگذار طرح‌های علمی ارزشمندی در این زمینه بود.

شادروان مهرداد بهار، طراح دیدگاه‌های پژوهشی و گمان‌های علمی ارزشمندی در مطالعه اساطیر ایرانی است كه بر ژرفا و عمق شناخت ما نسبت به فرهنگ ایرانی تأثیر بسیاری نهاده است.

زنده یاد دكتر مهرداد بهار، فرزند ملك‌الشعرای بهار بود كه نه تنها در حوزه پژوهش‌های علمی به استوره های ایرانی پرداخت، بلكه از برترین‌های عصر خود به شمار می‌رفت.

استاد بهار، نقش دانشجو و دانش‌پژوه را چون نقش معلم و استاد در كشف حقیقت بزرگ می‌‌دانست و پیرو تفكر كهنسال مرید و مرادی نبود. از این روی كه او باب گفت‌وگوها را هموراه باز می‌كرد و ایده‌های خود را در برابر پرسش‌ها و چالش‌ها می‌گذاشت.

بندهش، پژوهشی در استوره های ایران، ادیان آسیایی، از استوره تا تاریخ و بسیاری دیگر از كتاب‌های این استاد فرزانه، امروز از منابع و مراجع علمی و ارزشمند مطالعات استوره‌شناختی در ایران است.

شوند سقوط اشكانیان، دوگانگی تجارت و برزیگری در ایران عصر اشكانی، بررسی آیین زورخانه‌ها و ارتباط آن با عیاری و آنچه درباره تحول اساطیر به حماسه در ایران مطرح است، از جمله نكات تازه‌ای است كه بهار به آن پرداخت و انسان را به اندیشیدن وادار می‌كند.

كتاب «جستاری در فرهنگ ایران»، مجموعه‌ای ارزشمند از مقالات و گفت‌وگوها درباره فرهنگ ایران در اعصار كهن و یادگار شادروان مهرداد بهار برای اسطوره‌شناسان و فرهنگ و تمدن ایران زمین است.

درباره اساطیر ایران، کنگ دژ و سیاوش، سخنی چند درباره شاهنامه، از استوره تا حماسه، ورزش باستانی ایران و ریشه‌های تاریخی آن، ریشه‌های نخستین، استوره؛ بیان فلسفی با استدلال تمثیلی، نوروز، زمان مقدس، نوروز جشنی آریایی نیست، درباره جشن سده، دیدگاه‌های تازه درباره مزدک، شعری چند به گویش همدانی از باباطاهر، زندگی محمدتقی بهار، قیام ژاندارمری خراسان به رهبری کلنل محمد تقی خان پسیان از جمله بخش‌های مختلف این كتاب است.

در بخشی از پیشگفتار کتاب «جستاری در فرهنگ ایران»به قلم مهرداد بهار آمده است: هرگز مدعی آن نیستم که از همه مطالب كتاب می‌توان دفاع کرد، ولی برآنم که این کتاب در تمامیت خود، دیدی مشخص را دنبال می‌کند. این دید اجتماعی - تاریخی است که در جست‌وجوی حقیقت ملموس و منطقی است و بر اساس عینی و نه ذهنی، به پدیده‌های اجتماعی- تاریخی می‌نگرد. البته این معنای طرد هر نظر دیگر نیست. شخص باید بتواند آزادانه همه مکاتب فکری را بشناسد و از میان چنین مطالعه وسیعی، راه خویش را در بررسی مسایل برگزیند، زیرا هیچ واقعه‌ای به خودی خود رخ نمی‌دهد. علل وقوع حوادث اجتماعی- تاریخی، فردی نیست و نیاز به زمینه‌های مساعد اجتماعی- تاریخی دارد و شرایط جغرافیایی و روانی انسان‌ها در روی دادن حوادث موثر است. نکته اینجاست که نه هر که مدعی برداشتی عینی است، در واقع به درستی گام برمی‌دارد و نه هر که در عینی دیدن تاریخ دچار تعصب است، راه راست می‌پیماید. این نظر که در همه اقوام در اعصار کهن راه مادر سالاری را پیموده‌اند و این که همه جوامع بشری عصر بردگی را طی کرده‌اند، هرچند برداشتی عینی به نظر می‌آمد اما به کلی با حقیقت بیگانه است و گویندگان آن‌ها حتی تعریفی درست از مادرسالاری و بردگی در دست ندارند یا چنان تعریفی محدود و اروپایی از مادرسالاری و بردگی ارائه می‌دهند که با حقیقت تاریخ جوامع دیگر قاره‌های زمین هماهنگ نیست. مطالبی که در این کتاب آمده، توجه به این نکته دارد که از هرگونه تعصبی به دور باشد.

این كتاب ارزشمند تولید یك اثر علمی، ارزشمند و گرانسنگ است و گزیده‌ای از مقالات و گفت‌و‌شنودهایی درباره فرهنگ، تاریخ و زبان در اعصار باستانی، طی سی سال كوشش مهرداد بهار فراهم آمده و منتشر شده است.

«جستاری در فرهنگ ایران» به قلم مهرداد بهار در شمارگان 2200 نسخه، 456 صفحه و بهای 61000 ریال از سوی پژوهشكده مردم‌شناسی سازمان میراث فرهنگی و نشر اسطوره تجدید چاپ شده و در دسترس علاقه‌مندان به كتاب‌های تاریخ و اسطوره‌شناسی قرار گرفته است.

در همین راستا:

سرویس کتاب شناخت- نگاهی به کتاب شهریار ایرانی