سرويس انديشه - انجمن موبدان در پاسخ به پرسش هفتهنامه امرداد
انجمن موبدان در پاسخ به پرسش هفتهنامه امرداد
استفاده از واژه «انديشه نيك» دقيقتر از«پندار نيك» است
واژه اوستايي «هومت» همچون ديگر واژههاي اوستايي مانند «اشا»، «سپنته» و غيره...، داراي بار مينوي و مفهومي بسيار ژرف ميباشد كه نميتوان به يك واژهي كوتاه راستي يا مقدس يا انديشه يا پندار چكيده كرد. ولي چون بايد اين مفاهيم اهورايي اوستا را به پارسي ترجمه كنيم، مجبوريم كه برخي واژهها را كه بسيار نزديكتر به اين مفاهيم هستند، را برگزينيم. بهره گرفتن از هر دو واژه «انديشه» نيك و «پندار» نيك براي واژه «هومت»، درست ميباشد. ولي استفاده از واژه «انديشه نيك» دقيقتر است.متن كامل ديدگاه(:وچر) انجمن موبدان در پاسخ به پرسش هفتهنامه امرداد:
به خشنودي اهورامزدا
سردبير گرامي دو هفتهنامه وزين امرداد
با درود و سپاس از دانش و آگاهي شما كه به مديريت يكپارچه ديني جامعه خود احترام گذارده و در پي آن هستيد كه همه مسايل مينوي را نيز بر اساس عرف و قانون و بر پايه خردمندي، استاندارد نموده و دقيقا به جا در نوشتارهاي اين وزين نامه ارجمند، به كار گيريد.
در پاسخ به گرامي نامه «3059/89.9.2» آن گرانمايه دبير، به آگاهي ميرساند كه :
بيترديد هدف از به كار بردن هر واژه در هر گفتار انتقال مفاهيم است. و بسياري از واژهها به طور مجرد و منفرد، داراي مفهومي مستقل نبوده و بسته به اينكه چگونه و در كجاي جمله و حتي با چه لحني به كار گرفته شوند، ممكن است داراي مفاهيم ويژهاي باشند.
با نوجه به موازين پايه بالا، در مورد به كار بردن واژههاي «پندار» يا «انديشه» نيك نيز شايسته است كه، به استدلالهاي زير توجه دقيق شود:
1. واژهاي كه به «انديشه» يا «پندار» نيك ترجمه شده، واژهي« هومت»، ميباشد و اين واژهها نيز همانند ديگر واژههاي اوستايي مانند «اشا»، «سپنته» و غيره...، داراي بار مينوي و مفاهيمي بسيار ژرف ميباشد كه نميتوان به يك واژهي كوتاه راستي يا مقدس يا انديشه يا پندار چكيده كرد. ولي چون بايد اين مفاهيم اهورايي اوستا را به پارسي ترجمه كنيم، مجبوريم كه برخي واژهها را كه بسيار نزديكتر به اين مفاهيم هستند، را برگزينيم.
2. واژه «هو» به مفهوم «اهورا پسند، درست و شايسته» ميباشد. كه نزديكترين واژه پارسي به اين واژه پر مفهوم «نيك» ميباشد. و «مت» يعني آنچه كه در مغز ميگذرد. پس مفهوم واژه «هومت» اين است كه هر چه در مغز ميگذرد، نه از روي ترس از كسي يا چيزي، كه بر اساس دانايي و از روي شناختي كه به خود و قابليتهاي والاي انساني خويش داريم، را من حيثالمجموع از روي خويش كاري و براي خشنودي اهورامزدا، در راه رسيدن به تعالي و تكامل و گسترانيدن اشويي مهر و عدالت و استقرار همه نيكيها در جهان، فراهم كنيم و به گفتار و كردار درآورديم.
3. مغز انسان، نسبت به مغز موجودات شناخته شده ديگر در طبيعت، داراي تواناييهاي بسيار زيادتري است كه شامل فكر، انديشه، پنداشتن، تخيل، تصور، توهم، حافظه(وير)، هوش، عقل، خرد و غيره ميباشدكه درست است كه در نوشتارها اين واژهها بسيار جا به جا بكار برده ميشود، ولي از نظر دانش واژهشناسي هر كدام داراي محدوده مفاهيمي ويژه ميباشند كه در هنگام محاوره عادي ممكن است مهم نباشد ولي همانگونه كه شما نيز توجه كرده و پرسش فرمودهايد. در زمان نوشتن در سطح تخصصي كه شايسته نامههاي وزيني همچون دو هفتهنامه امرداد ميباشد. بسيار شايسته است كه از واژههاي درستتر و علميتر و دقيقتر بهرهبرداري شود.
4. از نظر علمي، انسان تنها موجود شناخته شده است كه ميتواند از روي نقطه «الف» و «ب» كه ميداند با بهرهگيري از همه تواناييهاي خدادادي مغز خود، به نكته «ج» پي برد و قوانين حاكم بر طبيعت را كه اشوزرتشت «اشا» ناميده، بشناسد(علوم پايه) و با ابداع و اختراع روشهايي خردمندانه در زندگي بكار بندد(علوم كاربردي). به اين توانايي مغز بشر در زبان پارسي«انديشه» گفته ميشود، كه مختص انسان است و هيچ موجود ديگري در جهان از اين نعمت بيهمانند خدادادي، برخوردار نيست. از اين ديدگاه، هر كس با قدرت« انديشه» به يك كشف يا اختراع يا ابداع يا ابتكاري رسيد، يا آموخت، ديگر از آن پس چون به آن نكته پي برده و ميداند. در مورد آن فقط «فكر» ميكند و ديگر نميانديشد. و انتخاب واژه انديشه در كنار يكي، در حقيقت نيكي را محدود به بخش «انديشه» كه تنها يكي از قابليتهاي مغز بشر است، مينمايد.
از سويي ديگر از همين واژه «انديشه» در زبان پارسي به مفهوم «عقيده و باور» نيز به كار برده ميشود. مثلا انسانهاي جزم انديش، آزاد انديش و خير انديش، نيك و بد انديش و غيره كه در حقيقت حاصل انديشيدن است.
5. از سويي ديگر واژه «پندار» نيز در زبان پارسي از ريشه زبان پهلوي سرچشمه گرفته و به معني «پنداشتن» ميباشد. و وقتي ميگوييم «ميپندارم» يعني «به نظر يا به باور يا به عقيده من»، معني ميدهد.
در حالي كه همين واژه پندار با كسر پ، بسته به كاربردش در جمله در فرهنگ پارسي، به مفهوم خيال و توهم هم بكار برده ميشود.
6. بسياري از شاعران و بزرگان ادب پارسي از جمله فردوسي بزرگ، از واژه «پندار نيك» بهره بردهاند. و در سر ستونهاي اماكن زرتشتيان نيز از هر دو واژه «پندار» و «انديشه» استفاده شده است.
نتيجه: بهره گرفتن از هر دو واژه «انديشه» نيك و «پندار» نيك، درست ميباشد. ولي استفاده از واژه انديشه نيك دقيقتر است.
و از همه بالاتر، عمل كردن به اين سه اصل دين زرتشتي ميباشد، كه«دو صد گفته چون نيم كردار نيست» اميدواريم كه همگي بتوانيم به مفاهيم اين سه پيام اهورايي پيامبرمان اشوزرتشت، به درستي عمل كرده و هرگز از جاده راستي و نيكي خارج نشويم. به ياري اهورامزدا.
با سپاس بيكران: انجمن موبدان تهران