سرويس تاريخ: یادی از نشریهی هوخت، پس از 25 سال خاموشی
فيروزه فرودي: فروردین 1329خورشیدی، «هوخت» انتشار خود را «با آرمان زبان جامعه زرتشتی» آغاز کرد. نشریه هوخت يكي از نخستين نشريههاي زرتشتيان بود. اين نشريه با صاحب امتیازی دکتر رستم صرفه و گروه نویسندگان و با شعار «پیش به سوی آینده نویدبخش» به چاپ ميرسيد.
از نخستين نويسندگان اين نشريه ميتوان به نامهاي زير اشاره كرد: موبد رستم شهزادی از نویسندگاني بود كه در هر شماره يك نوشته داشت. يكي از اين نوشتهها، «اول خویش بعد درویش»(در شمارهی پنجم) بود كه با نگاهی خردهگیرانه به کمکاری و کوتاهی بزرگان و سرمایهداران هازمان زرتشتی برای نگهداشت دوام و پایداری دين زرتشتی نوشته شده بود. اکنون نیز خواندن آن نوشته همان تازگی را در شرایط کنونی هازمان (:جامعه) زرتشتي دارد.
موبد رشید شهمردان از دیگر نويسندگان نشریه و بیشتر نوشتارهایش درباره تاریخ زرتشتیان بود.
بانو فرنگیس یگانگی(شاهرخ) بخش بانوان ماهنامه را با آموزشهای روانشناسی خانواده آغاز و به گونهی پیدرپی در هر شماره با هماندیشی دیگر بانوان زرتشتی، این صفحه را اداره میکرد.
موبد سهراب خدابخشی، دکتر فرهنگ مهر، مهندس رستم پارکی و دکتر فرهاد آبادانی، از دیگر نويسندگان هوخت بودند که با یاری از تجربه های پیشین خود، سنگ بنای این نشریه را پایهگزاری كردند.
بخش اقتصادی ماهنامه را اردشیر جهانیان در چند شمارهی پی در پی با نوشتهي «چگونه میتوان بازرگان بود؟» آغاز و برای آشنایی همکیشان با دانش روز اقتصاد دنبال ميكرد.
در بیشتر شمارههای هوخت افزون بر گزارش رویدادهای هازمان زرتشتی، به نقد و بررسی کارکرد نهادهای و انجمن زرتشتیان پرداخته ميشد. از همان نخستین شمارهها، آمار مدرسههاي زرتشتی، كلاس به كلاس و شمار قبولیهای هر پایه در پایان سال، به چاپ میرسید. کاری که اکنون با وجود نشریههای گوناگون و روشهای آماری نوین هنوز به چشم نمي خورد. آمار زرتشتیان تهران در سال 1329خورشيدي(برابر با نوشته شمارهی 9 هوخت)، 2939 نفر به تفکیک زن ،مرد، دختر، پسر، باسواد، بیسواد بود. این سرشماری در آن زمان بسیار درخور توجه است.
در پايان دورهی نخست، فرهنگ مهر که از نویسندگان و گردانندگان ماهنامه بود، برای تحصیلات راهی انگلستان شد. ولی همکاری خود را پايان نداد و به عنوان خبرنگار برون مرز گزارش روزگار زرتشتیان اروپا و مشکلات زندگی در آنجا را در «اروپا را چگونه دیدم؟» برای چاپ در نشریه میفرستاد.
در سال 1333خورشيدي زمانی که پیشنهاد واگذاری زمینهای کنار سد کرخه به انجمن زرتشتیان مطرح شد، ماهنامهی هوخت برای کمک به همکیشانی که ميخواستند به کشاورزی در آنجا بپردازند، پیشنهاد پايهگذاري «بانک زرتشتیان» و یا «شرکت تعاونی زرتشتیان» را به انجمن داد. این پیشنهاد در آن زمان که تفاوت طبقاتی در میان زرتشتیان محسوس بود، بسيار ارزشمند بود.
نشریهی هوخت سخنرانیهای فرهیختگان زرتشتی و غیرزرتشتی که در نشستها و جشنها برپا میشد، به چاپ ميرساند كه اکنون بازمانده گرانبهایی برای نسل امروز به شمار میآيد. گفتارهاي فرزانگانی چون موبدرستم شهزادی، ارباب رستم گیو، موبد فیروز و اردشیر آذرگشسب، موبد رشید شهمردان، موبد جهانگیر اشیدری و.... گنجینهای گرانبهاست كه در هوخت نهفته است.
از نخستین شمارههای دههی 40 ماهنامهی هوخت رونق بیشتری گرفت و به شمار رویههای آن افزوده شد. نویسندگان تازهای از جمله خدابنده فرزانگی، صدیق صفیزاده و موبد جهانگیر اشیدری ـ با نوشتههاي تاریخ زرتشتیان، تا آخرین شماره ـ به یاران نشریه افزوده شدند.
از سال ١٣٣٤خورشيدي اخبار زرتشتیان یزد و روستاهای زرتشتینشین آنجا به نوشتههای ماهنامه افزده شد. رويهي شعر به گونهای ثابت، از همان شمارههای نخست وجود داشت. در اين رويه از شعرهاي
شاعران گرانمایهای چون مهربان خانی، سرهنگ میرمهدی موبد(سرباز)، ابراهیم ناعم، دارا نورافروز بهره برده ميشد.
از دههي٥٠ افراد فرهیختهای چون دکتر اردشیرخرمی، مهردادمهرین، دکترحسین وحیدی، داریوش دیانت، سرگرد پرويز شهریاری، به یاران ماهنامه افزوده شدند و تا پایان زندگی چاپی نشریه با آن همکاری ميکردند. شادروان اردشیر جهانیان از این دهه سمت سردبیری این ماهنامه را به عهده گرفت.
هوخت تا آخرین شماره بدون حتا یک شماره افتادگي منتشر شد و در آبان 1363خورشيدي به زندگي پربارش پس از 35 سال پایان دادند. انتشار این نشریه آن هم به گونهی پیوسته در 35 سال نشان از توان بالای اندیشه و فرهنگ در هازمان(:جامعه) زرتشتی داشته است. بیگمان در خانهی بسیاری از زرتشتيان، شمارههايی از این نشریه پیدا میشود كه گوشهاي از ميراث فرهنگي ماست و بايد از آن به گونهاي شايستهاي نگهداري شود.
فرتورها از بايگاني بوذرجمهر پرخیده است.