کتاب شناخت- ایران دیار فرزانگان است
به همت انتشارات میرماه:
فرزانگان دیار ایران در یک کتاب گرد آمدند
گروه کتاب امرداد- كتاب «دیار فرزانگان» یادنامه ستارگان آسمان ادب، دانش و هنر ایران و از مجموعه گنجینه تاریخ، فرهنگ و هنر نور و كجور مازندران، توسط انتشارات خانه فرهنگ و هنر «میرماه» منتشر شده است.
این كتاب به كوشش عباس یزدی نژاد، دكتر علی یزدی نژاد و دكتر آرزو مرادی و با مقدمه زیبای دكتر محمد ابراهیم باستانی پاریزی استاد شهیر تاریخ دانشگاه تهران، محقق و پژوهشگر نامدار به زیور طبع آراسته شده است.
این كتاب در واقع گنجینهای از زندگی و فعالیتهای برجستهترین ادیبان و هنرمندان سرزمین نور را در برمیگیرد. شخصیتهایی كه تنها متعلق به نور مازندران نیستند، بلكه آوازه علم و هنرشان سراسر ایران زمین را در برگرفته است.
در مقدمه این کتاب ارزشمند آمده است: تار و پود فرهنگ و سنتهای اصیل هر ملت با احساس و اندیشه آحاد آن پیوندی ناگسستنی دارد. به بیانی دیگر، فرهنگ هر قوم مجموعهای ارزشمند از عناصر تشکیل دهنده حیات اجتماعی و تاریخی مردم آن است. هویت هر ملت در روند زمان پیش از آن که به جنبه هایی مادی از قبیل پهنه جغرافیایی و طبیعی، آثار باستانی و تاریخی و مواردی از این دست وابسته باشد، در گرو خردمندی، فرزانگی و هنر انسانهاست.
همچنین آنچه ملل کهن و متمدن جهان و ملت بزرگ ایران به آن می بالند، چیزی جز میراث های ارجمند ادبی، علمی و فرهنگی نیست؛ چه بزرگانی که بزرگی وامدار نام آنان است، تنها ادیبان و دانشورانی در کنج خلوت کتابخانه هایشان نیستند. آنان ستارگانی اند که بر تارک میراث فرهنگ و ادب ایران زمین می درخشند. این بزرگان اگر چه به جهت پشتوانه های قوی و مولفه های استوار انسانی، فرهنگی و هنری که با نیازهای اساسی روح بشر در هم آمیخته است، به درجه والایی از قبول عام رسیده و متعلق به تمامی بشریت و مایه مباهات انسانیت اند، اما این احساس غرور و بالندگی در میان مردمانی که از خاستگاه آنان برخاسته و همچون آنان زیسته اند، هزاران بار افزون تر است.
در دیباچه این اثر درباره هدف از ارائه این مجموعه و بزرگانی كه در گردآوری مطالب ارزشمند این كتاب موثر بودهاند چنین آمده است: یقینا هدف از این كار تنها طرح رخدادی ادبی نیست، بلكه معرفی نوعی زندگی سرشار از شور، معنا، انسان دوستی و خداگرایی است كه فرزندان ما را به بیكرانگی انسانیت رهنمون خواهد شد. بی شك بزرگان یاد شده در این كتاب از زمره مردانی هستند كه به فرموده استاد بدیع الزمان فروزانفر نه مرد روزگار خود و نه مرد روزگار ما بلكه مرد زمان و عصری هستند كه ممكن است تكامل بشر و علو انسانیت ازین پس آن را به وجود آورد.
در ابتدای این مجموعه، پس از مقالاتی با عناوین «پایتخت فریدون» نوشته دكتر فریدون جنیدی زبانشناس و شاهنامه شناس بزرگ، «البرز، جایگاه سیمرغ وسرزمین فرزانگان» به قلم دكتر محمدجواد ایوبی، مشاهیر سرزمین نور و كجور، بزرگانی چون ملاعلی آخوند نوری، علامه محدث نوری، دكتر غلامحسین صدیقی، دكتر حسین خطیبی نوری، استاد غلامحسین بنان، دكتر پرویز ناتل خانلری، دكتر زهرا كیا (خانلری)، نیما یوشیج و دكتر عبدا... بهزادی به شكلی شایسته و درخور نام هر كدام معرفی شده اند. از نویسندگان صاحب نام این مجموعه كه هر كدام درباره مشاهیر این سرزمین قلم فرسایی كرده اند، می توان به استاد ایرج افشار، دكتر ناصر تكمیل همایون، دكتر خسرو سعیدی، عزت خطیبی (كاشانی)، دكتر ابوالحسن ضیا ظریفی، دكتر داریوش صبور، دكتر محمدعلی اسلامی ندوشن، دكتر بابك سالاریان، پریدخت بنان (آور)، استاد همایون خرم، دكتر منصور رستگار فسایی، ترانه خانلری، دكتر محمدرضا شفیعی كدكنی، علی اصغر آزرم نیا، محسن محسنی(نوری)، جلیل قیصری، ناصر ملك محمدی نوری، ایرج صادقی، قوام الدین بینایی و... اشاره كرد. در این به زندگی و فعالیتهای برجستهترین علما، ادیبان و هنرمندان سرزمین نور اشاره شده است شخصیتهایی نظیر ملاعلی آخوندنوری و علامه محدث نوری از بزرگترین فقها و متكلمان عصر قاجار، دكتر غلامحسن صدیقی سترگ مرد سیاست و دانش و ادب ایران، دکتر حسین خطیبی رادمردی که آسایش و سلامت انسانها آرزویش بود، دكتر پرویز ناتل خانلری بزرگمرد ادب پارسی، نیما یوشیج پدر شعر نو ایران، غلامحسین بنان استاد بلند آوازه آواز ایران و برخی دیگر از شخصیتهای شهیر و برجسته سرزمین نور در این كتاب به شیوههای كاملا مستند و علمی معرفی شدند.
همچنین در پیوست این کتاب به ملاصدرا، علامه دهخدا، استاد ملک الشعرا بهار، استاد سعید نفیسی، استاد جلالالدین همایی، استاد احمد بهمنیار، حاج کاردگر نائیج نوری، استاد ابراهیم پورداوود، دکتر محمد معین و تاریخچه انجمن نوریهای مقیم تهران اشاره شده است.
در مقالهای به قلم دکتر محمد جواد ایوبی با عنوان البرز، جایگاه سیمرغ و سرزمین فرزانگان آمده است: سیمرغ، مرغ درمانگر، شاه مرغان، مرغ بزرگ بال و مرغ فرمانروا، نمادی از خردسرشتی و خرد دریافتنی است. رای او درست و اندیشه او همواره با آیندهنگری همراه است. در ادبیات ایران زمین جایگاه سیمرغ البرز است. گاه به جای البرز قاف و به جای سیمرغ عنقا گفتهاند. البرز کوهی است که در روایات زرتشتی گرداگرد زمین را فراگرفته است و از آنجا که البرز را پس از اسلام کوه قاف گفتهاند، قاف تا قاف جهان به معنی همه جهان است.
این مرغ افسانهای در اوستا مرغوسنه نامیده شده است، سیمرغ از فرهنگ کیشی برخاسته که نکوهنده خدایان پنداری و ستایشگر آفریدگار داناست؛ فرهنگی فروغمند که سرچشمه خوشی و رامش و روشنایی است و پرندهای خردمند و پاک که بر بلندترین قله البرز، بار خورشید است و با نور پیوستگی دارد و از پندار کژاندیشان و کژکاران دوپا دور است.
از ویژگیهای مهم دیگر این اثر نكات جدید و بسیار بدیعی درباره شخصیتهای یاد شده و زندگی خصوصی آنهاست. به ویژه از زندگانی استاد بنان و نیما یوشیج اطلاعات دست اول و عكسهایی به چاپ رسیده كه بر جذابیت این كتاب افزوده است.