سرویس تاریخ- تاریخچه زایشگاه بهمن یزد
به مناسبت برگشت بیمارستان بهمن به هازمان زرتشتی:
تاریخچه کوتاهی از زایشگاه بهمن یزد
بوذرجمهر پرخیده: نزدیک به 90 سال پیش، و خیلی پیشتر از آن نیز، زرتشتیان لباس ویژهای از کتان سفید میپوشیدند تا از دیگران جدا گشته و بتوان آنها را به زرتشتی بودن شناخت.
نخستین کاری که برای یکسان سازی لباس انجام گرفت، تغییر لباس شاگردان مدرسههای زرتشتی کرمان از «قبا و تنبان گشاد و کلاه نمد» به «لباس طرز نظام» بود، به دست ارباب کیخسرو صورت گرفت.
پس از چندی، ارباب کیخسرو در سفر هنگام بازگشت از آمریکا، در سال 1297خ. با ارباب رستم شاهجهان همسفر شد و ارباب رستم را تشویق کرد تا تغییر لباس را در یزد هم عملی کند. ولی یزد مانند کرمان نبود. پس از تغییر لباس در یزد زرتشتیان از غذا، دارو، طبیب و ........تحریم شدند و حتا پزشکان یهودی نیز زرتشتیان را تحریم کردند و غوغای شدیدی در یزد برپا شد. در هنگام این تغییر لباس و تحریم زرتشتیان فریدون کیامنش مدیر دبستان خسروی،سهراب سفرنگ مدیر دبستان دینیاری و بستن جی تاسکر نماینده اکابر صاحب پارسیان هند مدیر مدرسه کیخسروی در یزد بودند و همگی با هم تصمیم گرفتند که دانش آموزان زرتشتی را کت و شلوار یکنواخت بپوشانند.(اشیدری، یادداشت های ارباب کیخسرو، ص48و49)
در همین زمان، برای تمركز امور یاریرسانی و سازماندهی كمكها ، بزرگان و خیراندیشان پارسی از جمله پستن جی خورشید جی ایرانی و دینشاه جی جی بای ایرانی سلیسیتر گرد آمدند و انجمن زرتشتیان ایرانی ـ بمبئی را به ریاست پستن جی خورشید جی ایرانی در سال 1918 م . در بمبئی بنیان نهادند .
تشكیل این انجمن برابر شد با تحریم زرتشتیان یزد از دوا و طبیب و خرید و فروش و غیره كه همان گونه که گفتیم به علت تبدیل لباس شاگردان مدرسه ها صورت گرفته بود .
در آن زمان بین زرتشتیان طبیب وجود نداشت. این موضوع به آگاهی انجمن تازه تأسیس ایرانی ـ بمبئی رسید. انجمن بی درنگ روانشاد دكتر جمشید پتل را با مقدار زیادی دارو از بمبئی به یزد فرستاد و مطب « سررتن تاتا » و «دواخانه دینا بای دسای»(برای ارایه دارو رایگان) در سال 1298 خ . گشایش یافت . این درمانگاه و دواخانه نخستین موسسه بهداشتی در یزد بود. در آن روزگار در یزد تنها بیمارستان مرسلین انگلیسی که زمین آن را گودرز مهربان رستم اها کرده بود تا اندازه ای سبب کاهش رنج و درد مردم بود.
هنگامی كه پتل برای ازدواج رهسپار هند شد ، دكتر گودرز برادر پستن جی به ایران آمد و تا مراجعت دكتر جمشید در مطب خدمت كرد . پس از سه سال دكتر جمشید پتل با زن و فرزند به هند برگشت و دكتر سهراب واتچاگندی جای او را گرفت . بعد از او دكتر منوچهر رستم جی وسونا ، در دو نوبت و هر بار به مدت سه سال خدمت كرد و بر شهرت مطب افزود . هنگامی كه او به هند بازگشت، انجمن دكتر زال را مأمور خدمت در یزد كرد و او دو سال در آنجا ماند .
در این هنگام دكتر خسرو خسروی تحصیلات پزشكی خود را در دانشگاه بمبئی تكمیل و از سوی انجمن زرتشتیان ایرانی ـ بمبئی به یزد اعزام شد . در بدو ورود او ، در سال 1316 خ. زایشگاه بهمن كه زمین آن را فرزندان شادروان ارباب اردشیر مهربان رستم به انجمن ایرانی ـ بمبئی اهدا كرده بودند به همت و سخاوت ارباب گشتاسب خداداد خودی كلاه كوچه بیوكی ، که به نامگانه فرزند ناكامش بهمن ساخته شده بود، گشایش یافت . مطب « سررتن تاتا » هم به ساختمان معروف به تلگراف خانه سابق انگلیسی ها، كه در همان سال از وجه خیر ارباب گشتاسب خدادادی خودی كلاه خریداری و به انجمن ایرانی ـ بمبئی واگذار شده بود ، منتقل گردید. تجهیزات و همه وسایل مورد نیاز توسط گشتاسب خداداد خودی کلاه از بمبئی خریداری و به یزد آورده شد.
دكتر خسرو خسروی مدت دوازه سال، تا سال 1328خ.، هر دو مؤسسه را آبرومندانه اداره كرد و در غیاب او ( در مسافرت به هند ) ، دكتر مهدی رشتی مطب زایشگاه را دایر نگه داشت .
دكتر خسروی قصد اقامت در تهران را داشت، به همین سبب دكتر خدارحم رئیس بهرامی به مدت سه سال مطب و زایشگاه را اداره كرد . پس از او دكتر فرخ بهمن جمشیدی عهده دار امور گردید . در این زمان ـ متأسفانه با قطع و حذف بودجه ی ارسالی از بمبئی ، مؤسسات پزشكی دچار ركود شد.
در سال 1325خ. ارباب شاهجهان گودرز و برادران در شهر یزد درمانگاه رایگانی را توسط دکتر کابلی دایر نمودند و شالوده بنای بیمارستان گودرز را ریختند و در سال 1327خ. آن را زیر نظر دکتر بهرام پوروشسب گشودند. بیمارستان گودرز در سال 1328خ. آغاز به کار کرد.
با گشایش زایشگاه شیر و خورشید سرخ ، زرتشتیان شهر و روستا به آن مراجعه می كردند. سیمین خانم صرفه نیا ریاست آن را داشتند و زرتشتیان از وسایل و پذیرایی و داروی رایگان برخوردار بودند . این زایشگاه برای گسترش فضا و كار خود به وسیله ی سفارت ایران در دهلی و کنسولگری بمبئی به انجمن زرتشتیان ایرانی ـ بمبئی نامه نوشت و زایشگاه بهمن طی قراردادی به مدت ده سال به شیر و خورشید سرخ واگذار شد .
به دلیل کمبود بودجه، زایشگاه بهمن در دی ماه 1333خ. به ناچار رو به تعطیلی گذاشت و تنها «مطب سررتن تاتا» تا سال 1334خ. هنوز بر پا بود.
باافتتاح بیمارستان مجهز و آبرومند گودرز توسط برادران ارباب شاه جهان ، ارباب فریدون ، ارباب اردشیر و ارباب مهربان گودرز شاه جهان و هم چنین درمانگاهی در كنار آن به طبابت دكتر بهرام اردشیر پوروشسب ، دیگر نیازی به مطب سررتن تاتا نبود و قطع بودجه آن انجمن ایرانی بمبئی را نگران نساخت .
در سال 1335خ. همه وسایل و تجهیزات زایشگاه بهمن طبق قراردادی(به تاریخ 9/7/1335خ.) به شیروخورشید یزد واگذار شد( برای آگاهی بیشتر از متن این قرار داد نگاه کنید به: هوخت، س13، ش5، ص9-12).
در همین راستا: