سرویس تاریخ - آغاز گاهشماری یزدگردی
به مناسبت ٢٨خرداد ماه ؛ آغاز گاهشماری یزدگردی
گاهشماری یزدگردی چیست؟
کورش مرادیان: گاهشماری یزدگردی ، گونه ای از تقویم باستانی ایران است که مبدا آن با تاجگذاری پادشاه وقت تغییر میکرد. از آنجا که آخرین پادشاه ساسانی یزدگرد سوم بود نام وی بر آن مانده است. این گاهشماری آغاز آن با ٢٨ خرداد ماه در سال ١١ برابری میکند.
در حدود سال 1100 خورشیدی پيش از هجرت، تقويم اوستايي جايگزين تقويم پارسي باستان شد. سال اين تقويم خورشیدی بود شامل دوازده ماه 30شبانه روزي و 5شبانهروز اضافي. نام ماههاي اين تقويم عبارت بودند از: فروردين، ارديبهشت، خرداد، تير، امرداد، شهريور، مهر، آبان، آذر، دي، بهمن و اسپندارمذ
در تقويم اوستايي از دوره كبيسه 1440ساله استفاده ميشد كه شامل دوازده دوره كوتاه 120ساله بود. در هر دوره كوتاه 120ساله، يك ماه كبيسه 30شبانهروزي اجرا ميشد كه بهترتيب به آخر اولين، دومين، ….و دوازدهمين ماه سال اضافه ميشد و همنام با همان ماه بود. جهت پيشگيري از هرگونه خطا در زمان اجراي ماه كبيسه، 5شبانهروز اضافي سال را به آخر همان ماهي كه ميبايست تكرار شود ميافزودند. محاسبه نشان ميدهد كه طول مدت متوسط سال تقويمي تقويم اوستايي 25/365 شبانهروز بوده است.
در دوره ساسانيان، تقويم اوستايي با مبدأ تاريخگذاري و سال جلوس به سلطنت شاهان ساساني و با نام تقويم پارسي متداول بود. پس از يزدگرد سوم و ساسانيان، ايرانيان استفاده از همان تقويم را با نام تقویم یزدگردی ادامه دادند. ایرانیان از تقویم یزدگردی بدون اجرای کبیسه استفاده می کردند. اجرا نکردن کبیسه های تقویم یزدگردی باعث شد تا فصل های این تقویم در هرچهار سال یک شبانه روز زودتر از فصل های طبیعی آغاز شود. برای مثال، آغاز بهار طبیعی سال 1308هجری شمسی مطابق 15 آبان 1298 تقویم یزدگردی و آغاز بهار سال 1361 خورشیدی مطابق 28 آبان 1351 تقویم یزدگردی می شود. در این صورت، آغاز بهار تقویم یزدگردی ، در مدت 53 سال 31 شبانه روز زود تراز بهار طبیعی فرا می رسد.
ـــــــــــــــــــــــــــــــ
یاری نامه :
• دانشنامه ویکی پدیا
• گفتگو با دکتر ایرج ملک پور