امرداد- تارنگار خبری زرتشتیان ایران

از نگاه دینی به آموخته‌های فرهنگی زرتشتیان
آتشکده آذرگشسب نماد اتحاد دین و دولت

مریم کیوان شکوهی: در استوره های ایرانی آمده روزی هوشنگ پادشاه پیشدادی با همراهان از دامنه کوهی می گذشت ماری سیاه رنگ از دور پدیدار شد ، هوشنگ که مار را دید سنگی برداشت و به سوی مار پرتاب کرد.
این سنگ بر سنگ دیگری خورد و فروغی از برخورد آنها پدیدار گشت. مار می گریزد ولی راز پیدایش آتش گشوده می شود که به فرمان شاه شب که فرا رسید آتشی برافروختند و جشنی برپا کردند که «جشن سده» نام گرفت.
 ایرانیان همواره در کوچ بودند و همیشه در حرکت. تنها چیزی که همیشه همراه داشتند کلک آتش ( آتش درون یک منقل گلی) بود. آنان استفاده از آتش را آموخته و هرگاه می خواستند ده یا محله ای بسازند نخست آتشکده ای می ساختند و سپس در اطراف آن خانه ، مغازه و ... می افزودند.
و چون در ٱن روزگار وسایل آتش زنه نبود هر صبح مردم از آتشکده آتش می آوردند و اجاق خانه خود را با آن  روشن می کردند.
از آنجا که آتش جاودانه می بایست با همه پاکی محفوظ بماند از همان ابتدا که برافروخته شد در جایگاهی پناه داده شد. از این رو آتشکده محل انجام تشریفات عمومی بود.
در آیین زرتشتی آتش نمادی از پاکی ، درستی و راستی در این گیتی بوده و همواره رو به سوی بالا دارد و نمایشگر پیوند جهان خاکی با جهان مینوی است و چنین رویه ای به آن سپندینگی(:تقدس) می دهد.
بنابراین در هر مکانی که قرار گیرد و عوامل و عناصری را به  دور خود نظام دهد از سپندینگی برخوردار می سازد در چنین حالتی هم فضا سپندینه می شود و هم انسان های گرد آمده به دور آتش سپندینه می شوند.
آتشکده های ساسانی از گسترده ترین تاسیسات ساسانی است که تاکنون شناسایی شده. یک آتشکده دارای شماری اتاق است. در مرکز آن یک اتاق مربع شکل با محراب آتش ساخته می شود. دومین اتاق مهم«یزشن گاه» است که در آن آتش را وقتی برای نیایش در معرض دید نیست شعله ور حفظ می کردند. حیاط ها ، باغ ها و انبارها فضاهای دیگر آتشکده ها هستند.
شاهنشاهان ایرانی هنگام رسیدن به پادشاهی با کمال احترام پیاده به زیارت معبد می رفتند و نذرها می کردند.
در خصوص احترام به آتش در مراسم حتا اگر در مقابل شاهان با آن اقتدار انجام می گرفت کوچکترین بهایی به پادشاه داده نمی شد چرا که آن را بی احترامی به آتش می دانستند.
آرتور کریستین سن تشکیلات جامعه ساسانی را مبتنی بر4 طبقه می دانست. بالطبع طبقات گوناگون که در حکومت سیاسی مذهبی ساسانی بودند هرکدام دارای پرستشگاه ویژه ی خود را داشتند که از میان آتشکده های این دوره سه آتشکده چنین است:
1ـ آتشکده آذرفرنبع  طبقه روحانی  در کاریان فارس
2ـ آتشکده آذرگشسب طبقه جنگیان یا آتش پادشاهان در شیز ارومیه
3ـ آتشکده آذربرزین مهر  طبقه کشاورزان در ریوند خراسان
بنا به سنت، آتش سه آتشکده مذکور از آسمان فرود آمده ، چندی از جنبش باد دور گیتی می گذشت تا آن‌که هر یک در عهد یکی از پادشاهان پیشدادی به محلی فرود آمد.
فردوسی نیز در شاهنامه از 5 آتشکده نام برده که بیش از همه آتشکده آذرگشنسب را ذکر کرده که در نسخ های معتبر شاهنامه 61 بار نام این آتشکده آمده .
مهم‌ترین آتشکده ای که آثار آن تاکنون برجاي است آتشکده آذرگشنسب در تخت سلیمان واقع در 3 کیلومتری جنوب شرقی دریاچه ارومیه امروزی در آذربایجان در یک دره سرسبز واقع است.
در بند 7 از فصل 17 کتاب« بندهشن» در باره‌ي آتش این آتشکده  آمده است: این آتش که در اصل محلش گنزک بوده و به عنوان« شیز» نامور بوده با همین نام به وسیله خسرو اول به این مکان ( که از قبل آتشکده ای قرار داشته ) آورده شده است. آتش آذرگشنسب موقعیت جنگجویان را حفظ می کرده و به عنوان نماد وحدت کشور از احترام والایی برخوردار بوده.
در سال 624 هراکلیوس امپراطور بیزانس پس از تسخیر« گنزک» با لشکریانش به شیز رفت و آتشکده را ویران ساخت.  این تخریب به از بین بردن معماری و تزیینات داخلی محدود شد چرا که «ابودلف» در قرن 10 گزارش می کند: « به دور شهر شیز حصاری کشیده شده است که در وسط شهر دریاچه ای قرار دارد که انسان به عمق آن دست نمی یابد... در آنجا همچنین آتشکده ای است که طبق نظر مردم اهمیت زیادی دارد... پدیده اعجاب انگیز در این آتشکده ، آتشی است که لحظه ای خاموش نمی شود و با این وجود خاکستری از آن به دست نمی آید ...»
گزیده روز تارنما:
گزارش تصویری: جشن سده در تهران برگزار شد۲
سرویس زرتشتیان- گرامی داشت روزهای پیروزی انقلاب در مدارس دخترانه