سرویس تاریخ-سالگرد در گذشت استاد جهانی زبان های باستانی ایران گرامی باد
به مناسبت 24 دی ماه سالگرد در گذشت استاد جهانی زبان های باستانی ایران
او استادی جهانی بود
بوذرجمهر پرخیده : به مناسبت 24 دی ماه سالگرد در گذشت احمد تفضلی استاد جهانی زبان های باستانی ایران کوشش بر آن شد تا در نوشتاری نگاهی به زندگی این استاد فرهیخته و روشنفکر ایرانی داشته باشیم.
زندگی نامه: 1: احمد تفضلی در 16 آذرماه 1316 خ. در اصفهان زاده شد.
2: دبستان و دبیرستان را در تهران گذراند و دیپلم ادبی خود را از دبیرستان دارالفنون در سال 1335 خ گرفت.
3: دوره كارشناسی زبان وادبیات فارسی را در سال 1338 در دانشكده ادبیات دانشگاه تهران با رتبه اول به پایان رساند و در همان سال دوره دكتری زبان و ادبیات فارسی را در همان دانشگاه آغاز كرد.
4: تفضلی در سال 1340خ. وارد دوره كارشناسی ارشد مدرسه زبانهای شرقی دانشگاه لندن شد. در سال 1344خ. این دوره را به پایان برد و پیش از بازگشت به ایران دورهای را برای پژوهش در پاریس گذراند. 5: در سال 1345خ. دكترای زبانهای باستانی را با موضوع « تصحیح و ترجمهی سوتكرنسك و ورشت مانسرنسك از دینكرد و سنجش این دو نسك با متنهای اوستایی »، به راهنمایی دكتر صادق كیا ، از دانشكده ادبیات دانشگاه تهران دریافت كرد.
6: دکتر احمد تفضلی از سال 1337 خ. تا 1345 خ. در استخدام ادارهی فرهنگ عامه(از ادارات وزارت فرهنگ و هنر سابق) بود. 7: از سال 1345خ. تا 1347خ. به عنوان پژوهشگر در بنیاد فرهنگ ایران به مدیریت پرویز ناتل خانلری به خدمت مشغول بود و به این همكاری حتا پس از آغاز خدمت در دانشگاه تهران نیز ادامه داد.
8: تفضلی از سال 1347خ. با سمت استادیار فرهنگ و زبانهای باستانی به طور رسمی به هیات علمی دانشكده ادبیات دانشگاه تهران پیوست.
9: در سال 1352خ. به رتبه دانشیاری و در سال 1357خ. به رتبه استادی نایل شد و تا واپسین روزهای زندگی اش به خدمت در دانشگاه تهران پرداخت.
10: تفضلی در ده سال پایانی خدمتش در دانشگاه تهران ریاست بخش دانشجویان خارجی دانشكدهی ادبیات را نیز بر دوش داشت.
11: از سال 1370خ. به هموندی پیوسته فرهنگستان زبان و ادب فارسی درآمد.
12: از سال 1373خ. معاونت علمی و پژوهشی فرهنگستان را نیز بر دوش داشت.
13: سرانجام، در شامگاه 24 دی 1375خ. وجود ارزندهاش نابههنگام خاموش شد، در حالی كه گامهای نخستین را به سوی شصتمین سال زندگیش برداشته بود.
14: در بنیاد شاهنامه همكار استادانی چون مجتبی مینوی و دكتر عباس زریاب خویی بودند. نیز پیشینه همکاری با دانشنامه ایرانیکا و دایرةالمعارف بزرگ اسلامی را داشت.
15: تفضلی شاگرد استادان بزرگ آن زمان مانند زندهیاد استاد پورداود و زندهیاد دکتر صادق کیا بود.
16: تفضلی افزون بر پرورش شاگردانی شایسته، همکاران برجسته ای هم داشت: زندهیاد دکتر مهرداد بهار که در ادبیات فارسی میانه استاد بود و خانم دکتر ژاله آموزگار که در همین رشته متخصص است و هماکنون هم کرسی استادی زبانها و ادبیات باستانی ایران در دانشگاه تهران را داراست.
17: پس از درگذشت استاد تفضلی دو مجموعه یادبود برایشان منتشر شد. یکی به زبان فارسی در ایران به کوشش دکتر علی اشرف صادقی استاد دانشگاه تهران. دیگری به زبان انگلیسی به گردآوری دکتر محمود امیدسالار (استاد دانشگاه در کالیفرنیا) از شاهنامهپژوهان و از ادیبان سرشناس و بنام ، توسط انتشارات «مزدا» در کالیفرنیا.
كارنامه علمی
الف. كتابها
1. واژهنامهی كتاب پهلوی مینوی خرد، 1348
2. ترجمهی كتاب پهلوی مینوی خرد، 1354
3. ترجمه و تحقیق جلد اول كتاب نمونههای نخستین انسان و نخستین شهریار در تاریخ افسانهای ایرانیان( نوشتهی كریستین سن)، با همكاری ژاله آموزگار، 1364
4. ترجمه و تحقیق جلد دوم كتاب نمونههای نخستین انسان و نخستین شهریار در تاریخ افسانهای ایرانیان( نوشتهی كریستین سن)، با همكاری ژاله آموزگار، 1368
5. ترجمهی كتاب شناخت اساطیر ایران(نوشتهی هینلز)، با همكاری ژاله آموزگار، 1368
6. اسطورهی زندگی زردشت، با همكاری ژاله آموزگار، 1370
7. زبان پهلوی: ادبیات و دستور آن، با همكاری ژاله آموزگار، 1373
8. ترجمه و تحقیق كتاب پهلوی گزیدههای زادسپرم به فرانسه با همكاری فیلیپ ژینیو، 1993
9. تاریخ ادبیات ایران پیش از اسلام( پس از درگذشتش به كوشش ژاله آموزگار انتشار یافت)، 1376
10. یادنامهی دومناش، گردآوری با همكاری فیلیپ ژینیو، 1974
11. یكی قطره باران، جشننامهی استاد زریاب خویی، 1370
ب. مقالهها
از احمد تفضلی تاكنون پنجاه و سه مقاله به زبان فارسی در دانشنامه ایران و اسلام، دایره المعارف بزرگ اسلامی، دانشنامه جهان اسلام و در نشریات معتبر علمی و جشننامهها و یادنامههای دانشمندان منتشر شده است. همچنین از وی هشتاد و سه مقاله به زبانهای انگلیسی و فرانسوی در نشریات معتبر خارجی همچون مجله آسیایی، مجموعه شرقشناسی، مطالعات ایرانی، مطالعات ایرانی، دانشنامه ایرانیكا و در مجموعهها و یادنامههای ایرانشناسان بزرگ به چاپ رسیده است. از وی پانزده نقد كتاب به زبان فارسی، دو نقد كتاب به زبان انگلیسی در BSOAS در 1973 و 1974 و یك نقد به زبان فرانسه در مجله مطالعات ایرانی در 1992 به چاپ رسیده است.
پ. همایشهای علمی
دكتر احمد تفضلی هموند چند مجمع علمی داخلی و خارجی بود و در دوران خدمات علمی و دانشگاهی خود علاوه بر شركت در كنگرهها و نشستهای ایرانشناسی، چندبار نیز به دعوت دانشگاههای معتبر خارجی برای سخنرانی و هم چنین تدریس به كشورهای دیگر دعوت شد:
در تابستان 1363 و 1364 به دعوت دانشگاه كپنهاك به دانمارك، در پاییز 1367 به دعوت دانشگاه توكیو به ژاپن، در اسفند 1370 و فروردین 1371 به دعوت مدرسهی مطالعات عالی دانشگاه سوربون پاریس به فرانسه، در تابستان 1371 به دعوت دانشگاه پكن به چین، در تابستان 1373 به دعوت دانشگاه سن پترزبورگ به روسیه و در اسفند 1374 و فروردین 1375 به دعوت دانشگاه هاروارد به امریكا.
ت. جایزهها
به آثار و فعالیتهای علمی استاد تفضلی جایزه و تقدیرنامههایی اهدا شده كه عبارتند از:
1. مدال درجه اول فرهنگ، 1335
2. جایزه كتاب سال جمهوری اسلامی ایران برای ترجمه و تحقیق كتاب «نمونههای نخستین انسان و نخستین شهریار» در تاریخ افسانهای ایرانیان، 1370
3. جایزه كتاب برگزیده دانشگاههای كشور برای همان كتاب، 1370
4. جایزه گیرشمن از فرهنگستان كتیبهها و ادبیات فرانسه(یكی از پنج فرهنگستان تشكیل دهندهی انستیتوی فرانسه)، اسفند 1372/ مارس 1994(این نخستینبار بود كه این فرهنگستان از دانشمندی ایرانی قدردانی كرد)
5. جایزه كتاب سال بین المللی جمهوری اسلامی ایران برای ترجمه گزیدههای زادسپرم به زبان فرانسه، 1374
6. اهدای دكترای افتخاری ایرانشناسی دانشگاه دولتی سن پترزبورگ، شهریور1375 (او نخستین استاد از كشورهای شرقی بود كه موفق به دریافت این درجه علمی شد)
7. جایزه كتاب سال جمهوری اسلامی ایران برای تالیف كتاب «تاریخ ادبیات ایران پیش از اسلام»، به كوشش ژاله آموزگار، 1377
یاری نامه:
کتاب یادنامه اخمد تفضلی
احمد تفضلی (1316ـ 1375) ایرانشناس، نوشته دکتر ژاله آموزگار
پایگاه اینترنتی معرفی استاد احمد تفضلی و آثار او
گزیده روز تارنما:
سرویس رویداد- «ديدهبانيادگارهاي فرهنگي» از «سازمان ميراث» سپاسگزاري كرد
سرویس برون مرز- عکس سه بعدی جایگاه های سپند زرتشتی در زمین گوگل