نشر ثالث منتشر كرد
گسترش یك آیین ایرانی در اروپا

نمایی از جلد کتاب

گروه کتاب امرداد- «گسترش یك آیین ایرانی در اروپا» اثر پروفسور «المار شورتهایم» با برگردان نادرقلی درخشانی و پیوست‌هایی از چهار نویسنده و پژوهشگر به كوشش نشر ثالث منتشر شد.
كتاب «گسترش یك آیین ایرانی در اروپا» بیش از هر چیز دیگر به عنصر مهر در ادیان آسمانی نظر دارد و آن را به عنوان یك بخش از مهربانی خداوند معرفی می‌كند، شورتهایم در این كتاب با گنجاندن فصولی در اثبات پنداشته (:نظریه) نفوذ مذهب در آیین مهر، به شكلی ملموس این نظریه را به اثبات می‌رساند.
آن گونه كه از حاصل كار پژوهشگران برداشت می‌شود و در این كتاب هم به آن اشاره شده آیین مهرپرستی تنها پدیده ایرانی است كه بر سراسر جهان از آسیای كوچك و یونان گرفته تا قلب اروپا و مرزهای اسكاتلند و سراسر نوار شمالی آفریقا چیره شده و به ویژه در دره‌های پیرامون راین و دانوپ به اوج شكوفایی خود رسیده است، باید دانست كه آیین مهر در راه هجرت خود از ایران به اروپا دستخوش آمیختگی‌هایی با باورهای بیگانه شده كه بخش عظیمی از پژوهش شورتهایم بر همین محور استوار است.
خواننده در این كتاب با بخشی دیگر برخورد می‌كند كه این رویكرد در ادب ایران هم مورد بررسی قرار گرفته و جایگاه عدد هفت و ارتباط آن با سویه‌های مهر و مذهب مورد كنكاش قرار گرفته است، در ادب ایران زمین شماره هفت در پیوند با واژگان دیگر بسیار دیده می‌شود، مانند هفت دریا، هفت اژدها، هفت آسیا، هفت اقلیم، هفت رنگ، هفت الوان، هفت اندام، هفت اورنگ، هفت بام، هفت بانو، هفت برادران، هفت چشمه بهشت و... كه بنا بر سروده میر ابولقاسم فندرسكی «هفت ره بر آسمان از فوق ما فرمود حق/ هفت در از سوی دنیا جانب عقباستی» منشأ می‌گیرد.
شورتهایم تمام كوشش خود را در این كتاب به كار گرفته تا دوگرایش متضاد مانند«میتراییسم»و «آیین مهر» را كه در نزد بسیاری از افراد در یك قواره قرار گرفته‌اند را از هم جدا كند و فهم تازه‌ای را ارایه دهد، او در تعریف هرچه بیشتر این نظرگاه گفته است: «چون پژوهش‌های علمی درباره مهر تازه است، دیدگاه های پژوهندگان همسان و برابر نیست. فراهم آوردن اندیشه یك دست و مدون از آیین مهر هنوز كاری دشوار و پیچیده است.»
نویسنده كتاب معتقد است امروزه دانشمندان ناگزیرند هر چه بیشتر خود را با ایزد مهر سرگرم دارند؛ زیرا همواره روشن‌تر می‌شود كه دریافت و شناخت زندگی سیاسی و اجتماعی زمان سزارهای روم بی‌آن‌كه تأثیر شرق را پی‌درپی در همه زمینه‌ها پیگیری كنیم ممكن نخواهد بود.
پژوهندگان ایرانی با توجه به یافته‌های اروپاییان به سروده‌های شاعران بلندپایه ایرانی همچون حكیم فردوسی توسی و خواجه حافظ روی نهادند و در این زمینه بر رونق كار افزودند. از آنجا كه هنوز بسیاری از جزییات آیین مهر در پس پرده ابهام مانده است می‌توان از یافته‌های اروپاییان در پژوهش این آیین یاری جست و این خود انگیزه برگرداندن این كتاب به زبان فارسی است.
فراوانی نام‌های خدایان مهری، سریانی، آسیای صغیر یكی از ویژگی‌ نمایان این تأثیر در قلمرو دینی مردم است. هر شهروند امپراتوری روم خدایانی مانند ایزبس، ژوپیتر دولیخنوس، سیبل، میتراز را هر چند نمی‌پرستید و یا تصویری كم‌رنگ در ذهن خود داشت؛ ولی آن‌ها را می‌شناخت.
خاستگاه دین مهری، ستایش مهر در آسیای كوچك و كماژن، گسترش آیین مهر در امپراتوری روم، افسانه‌های مهر، قربانی گاو، مهر به خدایان دیگر، مهرابه، جشن‌های آیینی، مهریان، تعمید، مهر و مسیحیت، افزار آیینی مهرابه شهر ریگل از جمله بخش‌های مختلف این كتاب به‌شمار می‌رود.
همچنین چهار نوشتار از چهار پژوهشگر با عنوان نشانه‌های «آیین مهر در دین یهود، مهر در دین مسیح، مهر در دین اسلام»، «مهر در باورهای باستانی یونان»، «دیرینه‌ترین خدا در ایران كهن» و «خرد و نگهبانی» از جمله پیوست‌های این چهار نوشتار است.
نمایه نیز پایان بخش این كتاب پژوهشی و تحقیقی است. «گسترش یك آیین ایرانی در اروپا» با شمارگان 2200 نسخه در 300 رویه و بهای 5 هزار تومان به كوشش نشر ثالث منتشر شده و در دسترس تاریخ‌پژوهان و دین‌شناسان قرار دارد.
گزیده روز تارنما:
سرویس زرتشتیان-لوح­های فشرده­ی جشن آذرگان و نشست­های هم­اندیشی آماده شد
سرویس رویداد-پوزش کارگردان فیلم«چارچنگولی» از ایرانیان و زرتشتیان