سرویس کتاب شناخت- انعكاس تاریخ ایران كهن در «نامنامه»
موسسه فرهنگی انتشاراتی فروهر منتشر كرد
انعكاس تاریخ ایران كهن در «نامنامه»
گروه كتاب امرداد- نامنامه، نام كتابی است شامل نامهای ویژه در اوستا كه از تحقیق و بررسی سه نامنامه گوناگون دانشمندان ایرانی و آلمانی گرد آمده است و تاریخ كهن ایران در این اثر نقش چشمگیری دارد.
در این فرهنگ لغت كوشش شده اسامی خاص اوستایی از سه كتابنامه دانشمندان ایرانی و آلمانی گردآوری و در مورد هر واژه، از نظر معنایی، حالت واژه، جنس واژه، شماره واژه و كاربرد واژه در كتابهای پهلوی، شاهنامه، تاریخ طبری، كتابهای فارسی نوین و... به تفضیل شرح داده شود.
همچنین برای سهولت تلفظ تمامی اسامی در خط فارسی، اعرابگذاری شده است.
كتاب نامنامه مشتمل بر 422 اسم خاص در اوستاست كه نویسنده در طول گردآوری این فرهنگ لغات و مقایسه كتاب مرجع ایرانی و خارجی با هم به این نكته رسیده است كه بیشتر اسامی مندرج در آنها به یشت سیزدهم یا همان فروردینیشت مربوط میشود و پس از آن هم بیشتر مربوط به یشتپنجم (آبانیشت) است.
كتاب نامنامه ایرانی نوشتهی «فردیناند یوستی»، كتاب نامنامه اشخاص ایرانی تألیف «مانفرد مایرهوفر» و كتاب دانشنامه مزدیسنا (واژهنامه توضیحی) تألیف جهانگیر اوشیدری، از جمله كتابهایی هستند كه نویسنده برای گردآوری این كتاب از آنها استفاده كرده است.
هر یك از كتابهایی كه به كوشش دانشمندان زبانشناس گوناگون به چاپ رسیده است، حاوی معلومات، آگاهیها و دستاوردهای گوناگونی است و مولف برای تدوین این كتاب در برخی كتابها به تفضیل و در برخی دیگر، نظری اجمالی كرده است و در مقایسه كتابهای زبانشناسانی چون بارتلمه، مایوهوفر، یوستی و اوشیدری با یكدیگر به نكات سودمند و جالبی پیبرده است.
بارتلمه، اوستاشناس آلمانی و شرقشناس معروف در سال 1904 میلادی كتاب لغتنامه ایرانی باستانی را در استراسبورگ به چاپ رسانید. سیستم الفبایی این كتاب، اوستایی بارتلمه بود كه در مورد تمامی واژههای اوستایی توضیحاتی مشروح از نظر جنس، شمارش و حالات مختلف هشتگانه آن دارد.
كتاب بارتلمه، كتابی مطرح در زمینه اسامی و واژگان اوستایی است كه در بسیاری از موارد از این لغت نامه، به عنوان مرجع استفاده شده است و یكی دیگر از مشخصههای این كتاب، پرداختن به ریشه و ستاك واژههاست.
كتاب دیگری كه به عنوان مرجع از آن میتوان نام برد،كتاب اسامی خاص ایرانی است كه توسط دانشمند آلمانی، «مانفرد مایوهوفر» در وین به كوشش آكادمی علوم مشرق زمین به چاپ رسیده كه بخش نخست آن به اسامی خاص اوستایی اختصاص دارد و بخش دوم درباره اسامی فارسی باستان است.
در این فرهنگ لغت نخست بخشی از كتاب اسامی اشخاص ایرانی (IPNB) به معنی نامنامه اشخاص ایرانی ارایه شده است. الفبای این كتاب با ترتیب حروف الفبایی لاتین بیان شده و در كتاب خاص اوستایی مایوهوفر، به بررسی نامهایی از نقطه نظر معنی، ریشه یا ستاك، جنس، شمارش، حالات هشتگانه و... پرداخته شده است.
نامنامه ایرانی، كتاب دیگری در این زمینه و از آثار برجسته «فردیناند یوستی» شرقشناس و اوستاشناس نامدار آلمانی است كه در ماربورگ به چاپ رسید. یوستی از جمله دانشمندانی است كه در جریان مطالعات علمی در زمینه نامهای ایرانی، مطالبی گردآوری كرده است و شاید بتوان گفت تا به حال كسی نتوانسته است راهكار بهتری را ارایه دهد.
كتاب نامنامه ایرانی در حال حاضر، مفصلترین كتاب در این زمینه است، چرا كه در مقایسه با دو كتاب نامبرده، آوانویسی یوستی برخلاف مایوهوفر، براساس حروف الفبایی بارتلمه تنظیم شده است. این كتاب نه تنها به مسایل مربوط به هر نام پرداخته، بلكه انواع اسامی در كتابهای زبان پهلوی و تاریخی مانند تاریخ طبری، یونانی، عربی، اوستایی و همچنین كتاب حماسی پهلوانی مانند شاهنامه و حتی تعابیر مختلف هر واژه به تفضیل آورده شده است.
«نامنامه، نامهای خاص در اوستا» به قلم فرناز هوشمند رجبی با شمارگان 1500 نسخه در 164 صفحه و بهای 25000 ریال به كوشش موسسه فرهنگی انتشاراتی فروهر منتشر شده است.
گزیده روز تارنما:
گزارش تصویری: نهمین همایش موسیقی زرتشتیان برگزار شد
یادداشت فرهاد کشاورزی درباره کارهای انجمن گردش 40 زرتشتیان تهران