خواندنیهای تاریخ و فرهنگ ایران
شماره ی39: از 28/ بهمن تا 3/ اسفند 87

فرتور از اینترنت است

گروه تاریخ امرداد: این بخش «امرداد»، آدینه هر هفته، شما را به میان رسانه‌ها می‌برد تا ببینید هفته‌ی پیش در روزنامه‌ها و مجله‌ها چه نوشته‌ها و گزارش‌هایی در زمینه‌ی تاریخ و فرهنگ ایران به چاپ رسیده است. شما می‌توانید این نوشته‌ها و خبرها را نگه‌داری کنید و شمار زیادی نوشته‌های خواندنی از تاریخ و فرهنگ ایران داشته باشید.
در این شماره می خوانید: 1: عادت هاي غريب ما  / 2: شوش؛ شهري خوابيده بر بستر تاريخ  / 3: ميراث ملي و مالکيت بنياد مستضعفان /  4: نسل انقلاب نسلي ميان آرمان و رويا / 5: آخرين لبخند رسمي منوچهر احترامي / 6: آيين‌«نامه نگاري و مديريت دولتي» در دوران ساسانيان / 7: منشور كورش در موزه ملي ايران / 8: شاهنامه جاودانه در شاهنامه / 9: جشن اسفندگان روز زن ایرانی / 10: نقاشی ببینید / 11: بهترین کارگردان جشنواره فیلم برلین / 12: از 1000، نهصد و نود شدیم
1)       عادت هاي غريب ما  ؛ گفت وگو با دکتر پرويز رجبي
 دکتر پرويز رجبي براي ايرانيان و به ويژه علاقه مندان تاريخ، فرهنگ و انديشه چهره يي شناخته شده است. وي دانش آموخته دانشگاه گوتينگن آلمان است و سال ها در دانشگاه هاي معتبر ايران و جهان به پژوهش و آموزش مشغول بوده و هست. از کتاب هاي دکتر رجبي مي توان به؛ هزاره هاي گمشده، کريم خان زند و زمانه او، معماري ايران در عصر پهلوي، جشن هاي ايراني و ترازوي هزارکفه اشاره کرد. همچنين وي کتاب هايي را نيز از آلفونس گابريل، ويلهم ليتن، هايد ماري کخ و والتر هينتس به فارسي ترجمه کرده است.
همه اين گفت وگو  را از نشانی زیر بخوانید:
http://www.etemaad.ir/Released/87-12-01/308.htm
2)       شوش؛ شهري خوابيده بر بستر تاريخ
 رنگي در کار نيست. هواي غبار آلود جنوب، خيابان اصلي شهر و همه ساکنان ديروز و امروزش را در خود بلعيده است. ساکنان شهر شوش مي گويند اين غبار از سوي عراق مي آيد. مردم شوش، در سايه گنبد مخروطي کثير الاضلاع دانيال نبي، ماسک بر صورت، به زندگي خود ادامه مي دهند. «موسي» که در خيابان اصلي شهر فلافل فروشي دارد، در حالي که فلافل ها را درون روغن داغ مي اندازد، دست به سوي قلعه شوش که فقط سايه يي از آن پيداست، دراز مي کند و مي گويد؛ «غبار همه جا را گرفته، قرار است مدرسه ها را تعطيل کنند. مي گويند اين غبار از تردد تانک ها در خاک عراق است. معلوم نيست تا کي بايد تاوان پس بدهيم.» موسي فلافل ها را از روغن داغ پس مي گيرد و قبل از اينکه درون نان سفيد بگذارد، نان را با فوتي محکم، از گرد و خاک پاک مي کند. «غبار به همه جا نفوذ کرده.»
همه این گزارش خواندنی از شهر باستانی شوش را در نشانی زیر بخوانید:
http://www.etemaad.ir/Released/87-12-01/205.htm
3)       ميراث ملي و مالکيت بنياد مستضعفان
با وجود گذشت 30 سال از انقلاب اسلامي همچنان نهاد هاي متعددي ادعاي مالکيت بناها و اشياي متعلق به سازمان ميراث فرهنگي را دارند. يکي از اين سازمان ها که بيش از يک سال با سازمان ميراث فرهنگي مناقشه دارد، بنياد مستضعفان است. به گزارش آينده نيوز، بعد از تقاضاي دولت براي اصلاح سند مجموعه سعدآباد، بنياد مستضعفان به تکاپو افتاد تا ملکي که سال 63 به نام آنها به ثبت رسيده را از دولت پس بگيرد. بنياد مستضعفان براي مالکيت خود اظهارنظري را از امام خميني(ره) مبنا قرار مي دهد که در تاريخ 9/12/57 و در حضور دولت موقت فرموده بودند؛ «به دولت ابلاغ نماييد که اين غنائم مربوط به دولت نيست و امرش با شوراي انقلاب است و آنچه ماموران دولت به دست آورده اند يا مي آورند بايد تحويل بدهند.» بر همين اساس امروز پس از گذشت حدود 30 سال از آن زمان، بنياد مستضعفان معتقد است سعدآباد نيز که از جمله دارايي هاي خاندان پهلوي به شمار مي رود، نبايد تحت مالکيت دولت قرار بگيرد وبر اساس دادنامه شماره 6/8/75 شعبه ششم دادگاه انقلاب به تاريخ 22 ارديبهشت امسال، مجموعه فرهنگي تاريخي سعدآباد خواهان صدور حکم ابطال سند مالکيت پلاک ثبتي 350و 3156/66 بخش 11 و الزام به تنظيم سند مالکيت به نام خود شده است. در نهايت حکم در تاريخ اول خردادماه سال 87 به نفع بنياد مستضعفان صادر شد. با اين شرح که چون بنابر نظر شوراي نگهبان دولت و مجلس نمي توانند در مورد بنياد مستضعفان قانون وضع و تعيين تکليف کنند و وضع هرگونه مقررات بايد با اذن مقام معظم رهبري باشد، ادعاي مالکيت خواهان و تصرفات وجاهت شرعي و قانوني نداشته و در اختيار قرار دادن اين املاک دليل بر تملک اراضي موصوف نيست. در نهايت دادگاه دعوي مطروحه را بلاوجه تشخيص مي دهد. پس از اين بنياد مستضعفان در تاريخ 22 خردادماه در کمتر از يک ماه، اين بار در نامه يي به شماره 26308/10 که براي رهبر انقلاب ارسال کرد، نسبت به عدم استرداد برخي از املاک واقع در حاشيه کاخ مرمر که توسط به ترتيب سازمان ميراث فرهنگي، مجلس خبرگان رهبري و مجلس شوراي اسلامي تصرف شدند، اعتراض و تقاضاي استرداد آنها را کرد. در نهايت، نامه نگاري هاي متعدد فروزنده رياست بنياد مستضعفان براي بازپس گيري کاخ هاي مرمر، نياوران و سعدآباد نتيجه آنچناني در بر نداشت.
همه نوشته را از نشانی زیر بخوانید:
http://www.etemaad.ir/Released/87-11-27/213.htm#135080
4)       نسل انقلاب نسلي ميان آرمان و رويا ؛ گفت وگو با محمدجواد مظفر
در يکي از روزهاي مياني بهمن که برخلاف بيشتر روزهاي زمستان امسال برف آرامي مي باريد، براي گفت وگو با محمدجواد مظفر درباره حال و هوا و فضاي انقلاب به انتشارات کوير رفتيم. اين جوان انقلابي سال هاي نه چندان دور، اکنون در ميانسالي دغدغه اصلي اش عبور از موانع و سدهاي مختلف براي انتشار کتاب هايي است که نويسندگان شان با هزار اميد و آرزو آنها را براي انتشار به دست او سپرده اند. پس از دو ساعت گفت وگو وقتي بيرون آمديم، نه برفي مي باريد و نه نشاني از آن بود.
این گفت و گوی خواندنی را از نشانی زیر بخوانید:
http://www.etemaad.ir/Released/87-11-29/296.htm
5)       آخرين لبخند رسمي منوچهر احترامي در شکرخند
http://www.ettelaat.com/new/index.asp?fname=2009\02\02-19\11-35-16.htm&storytitle=آخرين%20لبخند%20رسمي%20منوچهر%20احترامي%20در%20شکرخند
6)       آيين‌«نامه نگاري و مديريت دولتي» در دوران ساسانيان
بيستم فوريه 1932 مـصادف بـا اول اسفندمــاه «تاراپور J.Tarapore» در شهر بمبئي هند «آيين مديريت و نامه‌نگاري دولتي ايران» در دوران ساسانيان را از روي يك نسخه اصل دوباره ‌نويسي كرد و منتشر ساخت.
اين آيين‌نامه يك بخشنامه (دستورالعمل) اداري بود كه در دوران سلطنت خسرو انوشيروان ساساني براي مقامات دولتي ارسال شده بود تا رعايت كنند. آيين‌نامه مذكور پيش از دوران زمامداري خسرو انوشيروان وجود داشت و در زمان وي بود كه جمع‌آوري، تدوين و به صورت دستورالعمل به مقامات دولتي ابلاغ شده بود. در هر صورت، نسخه «تاراپور» متعلق به عهد خسروانوشيروان (قرن ششم ميلادي) بوده است.
در اين آيين‌نامه كهن، به مقامات دولتي و كارمندان سازمانهاي عمومي تاكيد شده بود كه در گزارشها و نامه‌هاي اداري از تعارفات معمول دست بردارند، ملاحظات را كنار بگذارند، روشن بنويسند، لفاظي نكنند، و توجه داشته باشند كه اگر گزارش خلاف واقع بدهند به سختي مجازات خواهند شد.
قسمت بيشتر اين آيين‌نامه مربوط به چگونگي مديريت است و در آن، روي لزوم بازرسي و تشويق و تنبيه كارمندان و توجه به نظر آنان تاكيد شده است. رشوه‌گيري در اين آيين‌نامه خطرناك‌ترين خيانت به كشور و مردم به حساب آمده كه مجازات سنگين و محروميت خواهد داشت. ترتيب اثردادن به درددلهاي مراجعان و پذيرفتن و احترام كردن آنان از نكات مهم اين آيين‌نامه است. اين آيين‌نامه در موارد متعدد روي جمع‌آوري ماليات و منصفانه بودن آن و خصوصيات ويژه ماموران ماليه و خودداري از به مقاطعه دادن امر جمع آوري مالياتها تاكيد كرده است. اين آيين نامه مديران دولتي را از تبعيض و افاده و بي‌اعتنايي به مردم بر حذر داشته و آنان را خدمتگذار و جيره‌خور مردم (نوكر = سروانت، همين اصطلاحي كه در حال حاضر در كشورهاي انگليسي زبان در مورد كارمند دولت بكار مي‌رود) خوانده و دقّت و اهميت كار حسابداري را مورد تاكيد قرار داده است.
از نكات جالب اين آيين‌نامه كه نهايت پيشرفته بودن ايران در دانش اداري در عهد باستان را منعكس مي‌كند؛ ضابطه دادن نمره (پوان) منفي به مديران و كارمنداني است كه در انجام وظيفه سهل انگاري و قصور كنند كه رسيدن نمرات منفي به ميزان معيّن (نصاب) باعث بركناري مدير و يا كارمند مي‌شد.
اين آيين‌نامه از ديپترتاران (دفترداران ــ منشيان ادارات) خواسته است كه در گزارش خود به سه نكته توجه كنند از اين قرار: چه مي‌خواهند بگويند و چه خبري مي‌خواهند برسانند، منظورشان از نوشتن گزارش چيست و چرا بايد خبر را بدهند، و بالاخره نتيجه‌گيري و بيان نظر خود در باره موضوع. طبق اين دستورالعمل، نامه بايد داراي تاريخ باشد و (در آن زمان كه از كاغذهاي فعلي و پوشه و... اثري نبود) دور يك چوب (حول محور) لوله شده باشد. نامه تاء شده موجب مواخذه بود.
بايد توجه داشت كه «مورخان كارشناس عهد باستان»، ايران را به داشتن روش پيشرفته و كارآمد براي ادارات عمومي ستوده‌اند. امپراتوري‌هاي امويان و عباسيان و بعدا غزها (غزنويان و سلجوقيان) و در پي آنها، مغولها و هم‌نژادان تيموري آنان براي تمشيت امور و اداره قلمرو خود از اين مهارت ايرانيان به خوبي بهره‌گرفتند و بقاي آنها به دليل سپردن كارها به مديران و وزيران ايراني بود. دولتهاي استعماري اروپا كه متوجه اين هنر ايرانيان بودند در قرون 19 و 20 ميلادي كوشيدند كه آن را تخريب و ايران را دچار يك بوروكراسي بد كنند و از پيشرفت بازدارند.
اين آيين‌نامه در سال 1932 همزمان به زبان انگليسي در افريقاي جنوبي، استراليا، كانادا، ايالات متحده و ممالك اروپايي توزيع و بعدا تجديد چاپ شد. بدون ترديد از اصول اين كتاب در علم مديريت سازمانهاي عمومي در دنياي نوين اقتباس شده و الگو قرار گرفته است.
اين آيين‌نامه توسط مهاجران پارسي در قرن هفتم ميلادي به هند برده شده بود كه به دست «تاراپور» افتاد. ايرانياني كه در آن عهد از طريق جزاير قشم و هرمز به هند مهاجرت كردند و اعقاب آنان هنوز در آنجا هستند و هند را صنعتي ساخته‌اند عمدتاً از مقامات دولتي، بزرگان و افسران ارتش و بيشترشان از مازندران بودند.
http://www.ettelaat.com/new/index.asp?fname=2009\02\02-19\12-05-59.htm&storytitle=آيين‌«نامه%20نگاري%20و%20مديريت%20دولتي»%20در%20دوران%20ساسانيان
7)       منشور كورش در موزه ملي ايران نمايش داده مي‌شود
يكي از گنجينه‌هاي تاريخ تمدن جهان، منشور كورش است كه براساس توافق‌هاي صورت‌گرفته با مقامات انگليسي، به زودي اين اثر جهاني براي چند ماه در موزه ملي ايران به نمايش گذاشته خواهد شد.‌
به گزارش اداره كل روابط‌عمومي سازمان ميراث فرهنگي، صنايع دستي و گردشگري، رئيس موزه ملي ايران در مراسم افتتاح نمايشگاه ايران عصر صفوي در موزه بريتانيا گفت: برپايي نمايشگاه <شاه‌عباس و ايراني دوباره> با موضوع هنر صفويه و با همكاري موزه‌هاي ملي ايران و بريتانيا موقعيت مناسبي را براي آشنايي بيشتر و عميق‌تر مردم انگلستان نسبت به فرهنگ، هنر و تمدن غني ايران فراهم مي‌آورد.‌
محمدرضا مهرانديش گفت: اشياي تاريخي و هنري كه در اين نمايشگاه معرفي مي‌شود گوشه‌اي از ميراث هزاره‌هاي فرهنگ، تمدن و هنر ايران را به نمايش مي‌گذارد و آشكارا شيوه زندگي و واقعيت‌هاي تاريخي را نشان داده و نمايشگر سير تحول فرهنگ، هنر و فناوري ايران بعد از اسلام است.وي گفت: عصر صفوي دوراني است كه ايرانيان در راه تعميق مفهوم زندگي مادي و معنوي و توسعه عشق و زيبايي از هنر بهره گرفته‌اند و آثار بي‌نظيري آفريده‌اند.‌
نمايشگاه، زبان مشترك دو كشور
همچنين در اين آيين «جك‌استراو» وزير سابق امور خارجه بريتانيا هم گفت: اين نمايشگاه زبان مشترك ميان دو كشور ايران و انگليس خواهد بود كه نسل‌هاي آينده را به يكديگر نزديك‌تر مي‌كند.‌
وي با اشاره به اينكه شايد مسايل و دغدغه‌هاي موجود دانش مردم بريتانيا را نسبت به فرهنگ ايرانيان كم كرده باشد، تاكيد كرد: نمايشگاه مي‌تواند اين فرصت از دست رفته را به مردم بريتانيا بدهد كه دوباره ايران را بشناسند.
جك استراو گفت: نسل جوان ما از ايران بي‌خبر است و از فرهنگ غني و با قدمت ايران چيزي نمي‌داند، اما اين نمايشگاه مي‌تواند راهنماي خوبي براي آنها به‌شمار آيد.‌
http://www.ettelaat.com/new/index.asp?fname=2009\02\02-19\13-45-48.htm&storytitle=منشور%20كورش%20در%20موزه%20ملي%20ايران%20نمايش%20داده%20مي‌شود
8)       شاهنامه جاودانه در شاهنامه
چندي پيش دومين نشست شاهنامه‌نگاري، با موضوع «مواريث علمي، هنري و هويتي در شاهنامه» با سخنراني دكتر محمدمهدي هراتي در «نقش جهان» برگزار شد.
به گزارش روابط عمومي مركز هنرپژوهي نقش جهان، وابسته به فرهنگستان هنر، در اين نشست كه به همت فرهنگستان هنر و بنياد فردوسي و با حمايت گروههاي تخصصي هنرهاي سنتي و نقش جهان برگزار شد، محمدمهدي هراتي، ايراني‌ها را داراي تمدن و هويتي اصيل و ناب دانسته و افزود: ما مردمي هستيم با شناسنامه مستند كه از پيشينيان ما به امروز رسيده است.
همه گزارش این نشست را در نشانی زیر بخوانید:
http://www.ettelaat.com/new/index.asp?fname=2009\02\02-19\12-07-21.htm&storytitle=شاهنامه%20جاودانه%20در%20شاهنامه
9)       جشن اسفندگان روز زن ایرانی
   روز اسفند از ماه اسفند، جشن اسفندگان یا روز ملی زن در فرهنگ ایران است.در سال های اخیر این جشن کهن بیش از پیش مورد توجه بسیاری از دوستداران فرهنگ ایران قرار گرفته است.اما گویا گرایش دوستداران فرهنگ ایران به گرامی داشت روز ملی زن یا جشن اسفندگان، خوشایند برخی افراد و جریان ها نبود و چون نمی خواستند که این روز به نام زن در میان مردم شناخته شود پس کوشیدند تا عنوان "روز ملی زن" مطرح نشود و برای دستیابی به این هدف با بهره برداری از گرایش های پاک و میهن دوستانه جوانان، مساله را به این صورت طرح کردند که "چون جشن غربی والنتاین کم کم در بین برخی از جوانان رایج می شود پس باید با آن مبارزه کرد و بهترین راه مبارزه این است که اسفندگان را جایگزین آن نماییم." برخی افراد، با چراغ سبزهایی که دریافت نمودند هدایت این جریان را برعهده گرفتند و کوشیدند به ایجاد کارگروه بپردازند و با صرف وقت و برگزاری نشست های مرتب خانگی، دعوت از فعالان گروه های مردمی دوستدار میراث فرهنگی و گروه های زنان و دانشجویان سراسر کشور، بهره برداری از شور برخی جوانان و برخی روزنامه نگاران، استفاده از محیط اینترنت و درج اطلاعاتی تحریف شده در سایت های پر مخاطب و مرجع مثل دانشنامه آزاد ویکی پدیا، انتشار شب نامه، و حمایت سایت خبرگزاری دولتی میراث فرهنگی، به پندار خود نام زن را از جشن اسفندگان بزدایند و آن را با عناوینی پرسش برانگیز چون روز عشق ایرانی، روز مهر ایرانی و ... به مردم و جوانان معرفی کنند و به عبارت کاملا روشن به این هدف خود جامه عمل بپوشانند: " جشن بزرگ اسفندگان را که می تواند به عنوان روز ملی زن، دستمایه جنبش های ملی زنان قرار گیرد از محتوا تهی کنند و در حد نسخه ایرانی روز والنتاین پایین بیاورند تا دختران و پسران ایرانی در جشن اسفندگان، خرس پوشالی و شکلات تخته ای و قلب هایی به بزرگی یک بالش و سیب سرخ عشق آتشین به همدیگر هدیه بدهند." در همین مورد سرکار خانم نگار صالحی زاده خبرنگار پایگاه آگاهی رسانی کمیته نجات پاسارگاد پرسش هایی را با شاهین سپنتا مطرح کردند که حاصل این گفت و گو در ادامه از نظرتان خواهد گذشت:
http://drshahinsepanta.blogsky.com/1387/12/01/post-189
10)     نقاشی ببینید
شهراد ملک فاضلی در سال 1354 در تهران متولد شد. او از دوران کودکی به نقاشی علاقه فراوان داشت. در سن 15 سالگی تحت تعلیم بزرگترین نقاش رئالیست ایران - استاد مرتضی کاتوزیان - قرار گرفت. از 20 سالگی نقاشی را بصورت جدی تر و حرفه ای دنبال نمود.
او در سال 1380 در رشته گرافیک از دانشکده جهاد دانشگاهی فارق التحصیل شد.
در سال 1382 در نمایشگاه گروه آتلیه کارا شرکت کرد و در همان سال آتلیه نقاشی شخصی خود را بنا نهاد که در آن به تعلیم نقاشی با معیارهای سنتی و کلاسیک مشغول است. در سال 2004 او به عنوان یکی از صد نقاش برگزیده در دومین مسابقه سالن مرکز احیای هنر در آمریکا مفتخر به دریافت تقدیر نامه شد.
نقاشی های استاد را در نشانی زیر ببینید:
 http://shahradmalekfazeli.com/farsi/gallery/index.htm
11)     اصغر فرهادی بهترین کارگردان جشنواره فیلم برلین شد
اصغر فرهادي کارگردان فيلم سينمايي «در باره الي» جايزه خرس نقره ‌‏اي پنجاه و نهمين جشنواره بين‌‏المللي فيلم برلين را دريافت کرد.
هيات‌داوران جشنواره برلين جايزه خرس نقره‌اي بهترين كارگرداني را براي فيلم تحسين‌شده «درباره الي» به اصغر فرهادي» از ايران اعطا كرد. اين فيلم كه از همان ابتداي اكران‌ در برلين نظر مثبت منتقدين سينما را به‌دست آورده بود، هفته گذشته در جشنواره فيلم فجر نيز جايزه بهترين كارگرداني را براي «فرهادي» به‌همراه آورده بود.
همه گزارش را از نشانی زیر بخوانید:
http://www.jomhoriyat.com/tag/page/news-468.html
12)     از 1000، نهصد و نود شدیم
جمهوريت: در حالي كه اين روزها همه جا سخن از قرار گرفتن ايران در ميان 25 كشور برتر علمي دنيا است و مسوولان وزارت علوم از رتبه تك رقمي علمي كشورمان در برخي از رشته‌ها صحبت مي‌كنند، جديدترين رده‌بندي منتشر شده توسط سايت وبومتريكس، با قرار دادن دانشگاه تهران در مقام 990، برترين دانشگاه‌هاي جهان، ايران را 54مين كشور برتر دنيا به لحاظ دانشگاه‌ها معرفي كرده است.
به گزارش جمهوريت در اين رده‌بندي كه بر مبناي اطلاعات وب سنجي سال 2008 ترتيب داده شده است، ايران با داشتن فقط يك دانشگاه در ميان 1000 دانشگاه برتر سال 2008، در مقام 54 جا خوش كرده است. بر اين اساس دانشگاه تهران با قرار گرفتن در رتبه 990، نام ايران را در ميان 57 كشوري قرار داده كه حداقل يك دانشگاه زير رتبه 1000 دارند.
همه گزارش را از نشانی زیر بخوانید:
http://www.jomhoriyat.com/tag/block/news-152.html
گزیده روز تارنما:
سرویس خواندنی‌ها- خواندنیهای تاریخ و فرهنگ ایران38
گزارش تصویری: جشن اسفندگان توسط سازمان زنان زرتشتی برگزار شد