نگاهی به تاریخ زرتشتیان ایران 2:
چکامه ای آتشینِ

پاسداری از سنت‌ها خویشکای هر فرد زرتشتی است. فرتور آرشیو و از سیما مهرآذر است.

گروه تاریخ امرداد- تاریخ زرتشتیان ایران از تاریخ مردم این سرزمین اهورایی جدا نیست. شوربختانه این تاریخ نیز ـ به مانند تاریخ اجتماعی مردم ایران ـ گوشه‌های تاریک بسیار دارد. روزهای یکشنبه هر هفته با شما به دیدار چگونگی زندگی زرتشتیان در روزگاران پیشین می‌رویم، تا درس‌هایی از آن بیاموزیم.
حدود دهه ی 1290 خورشیدی، در کاوش های روستای «هزارمیرد» استان سلمانیه عراق، پوست پاره ی کهنه ای به دست آمد که در آن چهار بند سرود، به زبان کردی سره و به خط پهلوی نوشته شده بود. این چهار بند چامه که به نام «هرمزگان» نامیده شده، یادآور تاخت و تازِ تازیان به سرزمین کردستان و کُشت و کُشتار ایشان است. برابر داوری دانشمندان، این نوشته مربوط به سرآغاز هجوم تازیان است. این چکامه ی آتشینِ کُردی که دل را به جوش و خروش می آورد، و مایه ی اندوه می شود، دورنمای آن روزگار را به خوبی نشان می دهد:
هورمزگان رمان آتران کژان / ویشان شاردوه گوره ی گوژکان
زور کار ارب کردنه خاپور / گنای پاله یی هثاشار زور
شن و کنیکان وه دیل بشینا / میرد آزاتلی وه رو هونیا
روشت « زردشتره » مانو بی کس / بزیکانیکا «هورمزوه» هویچ کس
معنای این قطعه چنین است: «پرستشگاه ها ویران گشت، و آتش آتشکده ها خاموش شد، بزرگ بزرگان از بیم مهاجمان خود را نهان کرد، مهاجمان ستمگر، روستای کارگرها را تا «شهرزور» با خاک یکسان کردند و زنان و دختران را به بردگی بردند، مردان دلیر در خون غلتیدند. آیین زرتشت بی سرپرست ماند، دیگر اهورامزدا به هیچکس مهرورزی نکرد!
برگرفته از رویه 18 کتاب « آتش و آتشکده »؛ نوشته موبد اشیدری
اصل این سند که به زبان کردی است و در کتاب « آتش و آتشکده » آمده، از کتاب « کرد و پیوستگی نژادی و تاریخی او »، نوشته غلامرضا رشید یاسمی، برداشته شده است.
غلامرضا رشید یاسمی، پسر محمد ولی‌خان گورانی، مشهور به رشید یاسمی کرمانشاهی، نویسنده، مترجم و شاعر معاصر در تاریخ ۱۲۷۵ خورشیدی برابر با ۱۸۹۶ میلادی در کرمانشاه زاده شد. وی تحصیلات خود را در کرمانشاه و تهران گذراند و از جوانی علاوه بر تحصیل زبان و ادبیات فارسی، به زبان و ادب فرانسوی آشنایی یافت. سپس به آموختن زبان و ادبیات عربی، انگلیسی و پهلوی پرداخت و مطالعات خود را تا پایان زندگی دنبال کرد.
رشید یاسمی از سال ۱۳۱۲ خورشیدی برابر با ۱۹۳۳ میلادی سمت استادی کرسی تاریخ را در دانشگاه تهران به عهده داشت. وی علاوه بر شاعری، یکی از مشهورترین مترجمان و نویسندگان دوران خود بود. رشید یاسمی تحولات اجتماعی، فکری و فرهنگی سده اخیر را در شعرهای خود بازتاب داده است.  رشید یاسمی در ۱۸ اردیبهشت ۱۳۳۰ خورشیدی برابر با ۱۹۵۱ میلادی درگذشت. از آثار اوست: 1) کرد و پیوستگی نژادی و تاریخی او/ 2) تاریخ ملل و نحل / 3) برگردان « ایران در زمان ساسانیان » از کریستین سن / 4) تاریخ چنگیز به قلم هارولد لمب / 5) اندرز اوشنرداناک (از زبان پهلوی) / 6) اندرز آذرباد مهراسپندان (از پهلوی) / 7) ارداویراف‌نامه (از زبان پهلوی) و....
دكتر رشید یاسمی دراثر ارزشمند خود (« کرد و پیوستگی نژادی و تاریخی او » )،  زوایای تاریك مربوط به تاریخ كرد و کردستان را با استناد به منابع معتبر روشن ساخته است. اومی گوید: یكی ازشعبه های مشهور نژاد آریایی كه محققان را در آریایی بودن آنها شكی باقی نیست، كردان هستند، كه از زمان باستان نامشان مذكور است . ولی به نظر نیامد، كه تا حال كسی تاریخ جامع راجع به این قوم نوشته باشد، كه خالی از هر گونه نظر خصوصی بتوان آنرا تلقی كرد. آثار قدیم و اسناد جدید از آغاز این عهد تاریخی ایران تا این ایام همه گواه بزرگواری و دلیری و ثبات قدم و سایر صفات پسندیده قوم كرد است . از روزگار اردشیر هخامنشی تا قرن حاضر پیوسته این قوم همان دلیری و شهامات را نشان داده اند، و با سخت ترین حوادث نبرد كرده اند.
گزیده روز تارنما:
سرویس زرتشتیان- 14 آذر ماه روز انتخابات باشگاه اردشیر همتی کرمان است
سرویس زرتشتیان- یادی از نشست‌های کنکاش یگانگی در سالگرد کار آن