سرويس مردم: شش خيله‌ي پيرسبز در خطر است

گزارش بازديد مهندسان و كارشناسان از پير سبز
شش خيله‌ي پيرسبز در خطر است

---

 گزارش حاضر حاصل بازديد در تاريخ ٦ ارديبهشت‌ماه ۱۳۸۸ است که توسط تيم کارشناسی اعزامی به پير سبز انجام شده است. اين تيم شامل آقايان مهندس هرمزديار خسروی، دکتر مهربان اردشيريان، مهندس سهراب سلامتی، مهندس طوس  دهنادي و مهندس بهمرد خسروی است.
در پی گزارش فروردين‌ماه يکی از اعضای اين تيم مشکلات ساختمانی زيارتگاه و برخی از خيله های پيرامونی ـ که به دليل تغيير مسير ريزش آب پديد آمده ـ   پس از انجام هماهنگی با نماينده محترم زرتشتيان مقرر شد تا اين تيم بازديدی از پيرسبز و خيله‌های آن بنمايد که نتيجه مشاهدات و بررسی‌ها در ادامه خواهد آمد. جهت سهولت بررسی ابتدا به شناخت علت اصلی مشکلات پديد آمده پرداخته می شود. سپس عوارض آن بر روی ساختمان‌های موجود بررسی می شود و سرآخر اقدام به ارائه راهکارهای مختلف خواهد شد. 

 
1- شناخت علل اصلی:
1-1- تغيير مسير ريزش آب: اين پديده به دليل تغييرات طبيعی در مسير ريزش آب رخ داده و منشاء اصلی آب پيرسبز با توجه به جنس سنگ های بستر کوه که کلاً از سنگ¬های آهکی می¬باشند در نقاط ديگری راه خود را باز نموده و ريزش می¬نمايد. بخشی از اين ريزش روی صحن اصلی زيارتگاه صورت می¬گيرد و بخش ديگری دور از مخزن آب اصلی و روی سطح سيمانی لچکی جنوبی مخزن صورت می¬گيرد.

1-2- فرسودگی لوله¬های تخليه آب مخزن: اين لوله¬ها و شيرهای تخليه آنان کلاً پوسيده و دارای نشتی¬های فراوان می¬باشند که بايد هرچه سريع¬تر تعويض گردند.

1-3- نشتی مخزن اصلی آب: مخزن اصلی آب هم به دليل ترک¬های متعدد دارای نشتی می¬باشد که در نتيجه آب جمع آوری شده در مخزن از طريق اين ترک¬ها به قسمت¬های مجاور و خصوصاً خيله های زيرين صدمه زده است.

1-4- شکاف ايجاد شده در کوه: به علت روند طبيعی خوردگی سنگ¬های آهکی شکاف بزرگی در بدنه کوه مجاور مخزن ايجاد شده و وسعت و عمقی قابل ملاحظه پيدا نموده است. که در نتيجه ميزان زيادی از آب ريزشی از کوه از طريق اين شکاف به قسمت¬های زيرين انتقال يافته و باعث ايجاد اين خسارات شده است.

 

1-5- علاوه بر عوامل اشاره شده در فوق، عوامل ديگری که باعث آسيب ديدن بخش¬های مختلف ساختمان¬ها شده است را می توان به اين شکل دسته¬بندی نمود:
- رعايت ننمودن مسائل فنی و شيوه¬های اصلی در ساخت و ساز خيله¬ها
- عدم رسيدگی مناسب به ساختمان خيله¬ها
- عدم وجود برنامه¬ای منظم برای تعمير و نگهداری ساختمان¬ها
- عدم رعايت دانش فنی مناسب در تعميرات ايجاد شده

 

1-6- مورد ديگری که به نوبه خود باعث برخی از آسيب‌ها شده است رويش گياهان جديد و يا رشد گياهان قديمی است که به هر ترتيب باعث خسارت¬های مختلفی شده¬اند که در مورد هر يک از آنان به صورت موردی بايد
تصميم¬گيری شده و پيامدهای آن رفع گردد.

1-7- يکی از موارد مهمی که پيش بينی می گردد باعث خسارت های فراوان بعدی گردد، مسئله سنگ¬های آواری (معلق) می باشد که با توجه به روند تغيير شکل بستر کوه و خوردگی سنگ های آهکی و همچنين لرزش¬ها و زلزله¬های احتمالی می توانند به صورت خطری واقعی ساختمان¬های اصلی را در معرض تهديد قرار دهند. مهار نمودن آنان تنها راه حل اجتناب از خسارت¬های عمده بعدی خواهد بود.

2- مشکلات پديد آمده برای ساختمان¬ها:
به علت عوامل اشاره شده در فوق مشکلات متعددی برای ساختمان¬های مختلف پديد آمده که به صورت تيتروار عنوان می¬گردند:
2-1- مشکلات ايجاد شده در ساختمان اصلی زيارتگاه:
- تغيير شکل و نشست کف در محوطه شرقی پيرسبز
- ايجاد ترک در کف فضای شرقی
 

- ايجاد تغيير شکل و شکست در پوشش ستون¬ها، لوح¬های يادبود و ورق¬های پوششی بام

 

 - ايجاد ترک در سقف و ديوارهای پيرامون شيرهای پادياب

 

 

 2-2- مشکلات ايجاد شده در ساختمان خيله¬ها:
- تغيير شکل عناصر باربر خيله¬ها، شامل ديوارها، سقف¬ها، ستون¬ها و غيره

 

 

 - ايجاد ترک¬های برشی در عناصر سازه¬ای ديوارها و سقف¬ها

 

 

- تغيير شکل پوشش¬های نهايي و تخريب آنان از جمله نازک¬کاری¬ها، کف¬سازی¬ها و غيره

- ايجاد ترک¬هايي با طول و عمق قابل توجه در عناصر مختلف
- شوره زدن شديد ديوارها و سقف¬ها و شسته شدن ملات مابين آجرها
 

- رويش گياهان در نقاط مختلف که نشان¬دهنده طول زمان زياد ايجاد رطوبت لازم برای رويش آنان می باشد. اين رويش علاوه بر اثرات تخريبی فعلی، در صورت عدم رسيدگی باعث خسارت¬های بعدی خواهد شد.

 

 

 - تغيير شکل، سست نمودن و ايجاد مشکل در رفت و آمد بر روی برخی از پله¬ها

 

 - عدم رسيدگی به ساختمان خيله¬ها باعث از بين رفتن پوشش¬های محافظ ستون¬ها و تيرهای فلزی گرديده و در نتيجه اکسيد شدن آنان چنانچه اين روند متوقف نگردد، خوردگی بوجود خواهد آمد.

 

 - عناصر غير سازه ای همچون آجرچينی طره¬ها، کنسول¬ها، لبه بام¬هاو
نعل¬درگاه¬ها دچار خسارت شده است که هرچه سريع¬تر بايد تعمير گردد.

 

3- راهکارهای انتخابی: با توجه به گستردگی و تعدد و تنوع مشکلات ايجاد شده برای ساختمان¬های اصلی و فرعی پيرسبز و با توجه به واقعيت¬های موجود از جمله نزديکی زمان زيارت همگانی، چگونگی تأمين منابع مالی، محدوديت¬های فنی، صعوبت دسترسی و غيره لازم است تا هرچه سريع¬تر اقدام به تعميرات، بهسازی، بازسازی و رفع هرگونه خطر جانی و مالی نمود:
- مشخص نمودن خيله¬هايي که در معرض خطر تخريب هستند (که اين امر توسط تيم بازديد کننده انجام شده و شش خيله در اين ليست قرار گرفته¬اند و به مسئولين انجمن زرتشتيان شريف آباد ابلاغ گرديده است )
- ممنوع نمودن ورود زائرين به خيله¬های مشخص شده و جلوگيری از رفت و آمد روی بام آنها
- ممنوع نمودن و کنترل تردد و تجمع زيارت¬کنندگان بر سطح شرقی صحن اصلی پير
- تعمير و ترميم جاده دسترسی برای سهولت استفاده زائرين و همچنين حمل مصالح
- تخليه مخزن آب توسط پمپ¬های کف کش و جايگزين نمودن لوله¬های تخليه موقتی
- تعمير آجرچينی¬های طره¬ها برای رفع خطر ريزش و يا ايجاد موانع حفاظتی برای آنان
- ايجاد کف پوش موقتی برای جلوگيری از لغزش زائرين بر روی پله ها و صحن اصلی زيارتگاه
- تخريب خيله های در معرض خطر
- تحکيم سنگ های آواری (معلق) بالای پيرسبز
- پر کردن شيار ايجاد شده در کوه و آّب بندی آن
- عايق نمودن و بازسازی کف صحن اصلی زيارتگاه جهت هدايت آب به بيرون محوطه
- هدايت ريزش آب از لچکی جنوبی به مخزن اصلی
- تعميرمخزن اصلی آب و عايق بندی آن
- تجديد لوله کشی تخليه مخزن اصلی وحذف لوله های فرسوده قديمی از شبکه
- تعمير پله ها و اصلاح مشکلات آنان
- حذف و يا کنترل رويش گياهان مزاحم برای ساختمان¬ها
- بازسازی خيله هايي که بايد تعمير و اصلاح شوند
- تعمير و ترميم ترک های ايجاد شده در خيله ها
- ترميم درز ملات های شسته شده
- بازسازی و تعمير سقف ها و ديوارهای شوره زده
- اصلاح نشست های عمومی ايجاد شده
- رعايت مسائل فنی در عايق نمودن بام ها و شيب بندی مناسب و دفع صحيح آب باران
- تعمير و بازسازی سرويس های بهداشتی
- اصلاح عيوب حاصل از رطوبت بر روی کف ها و ديوارها
- ايجاد شبکه فاضلاب مناسب برای دفع صحيح آب های مصرفی و آب باران
- تعمير لوله کشی فاضلاب شيرهای آب مجموعه

روشن است که پس از انجام اصلاحات فوق، نگاهداری و تعميرات آينده از اهميت بسيار بالايي برخوردار خواهد شد که لازم است مسئول و متولی اصلی آن معلوم شده و مسئوليت حفظ و نگاهداری آن را بعهده گيرد.

 يادآوری می گردد که در صورت عدم رعايت اين راهکار ها و رفع آسيب ها، ريسک بالايي به مديران و مسئولان و متوليان زيارتگاه تحميل خواهد شد و عواقب حادثه های احتمالی ابعادی بسيار وسيع تر از برد محدود مقوله ای داخلی پيدا خواهد نمود. کما اينکه شايد اصولاً عوارض آن چه از لحاظ بار معنايي و محتوايي آن و عدم  رسيدگی به وضعيت بزرگترين و مهم ترين زيارتگاه زرتشتيان و چه از لحاظ خسارت های جانی و مالی قابل جبران نباشد.
لازم است که با اتخاذ مديريتی برخاسته از خرد جمعی و ياری گرفتن از امکانات کليه ارگان ها، مسئولين و متوليان، خيرانديشان و ديگر منابع در دسترس هرچه سريع تر اقدام به رفع مشکلات ذکر شده گردد.
در ضمن اين گروه کارشناسی درحد توان آماده هرگونه همفکری و يا همراهی در مشاوره و اجرای اين اصلاحات خواهد بود.