سرویس تاریخ- آدریان تهران 91 ساله شد

اشتاد ایزد و آذر ماه
 جشن 91 سالگی آدریان تهران

---

گروه تاریخ امرداد: در سنگ نوشته تالار نیایشگاه آدریان تهران آمده است:«بیاری اهورامزدا-از دهش نیك اندیشان پارسیان هندوستان پایه آدریان تهران استوار گردید و از كمك نیكخواهان و زرتشتیان بفرخندگی انجام یافت. خرداد ماه باستانی 1286 بدرخواست انجمن زرتشتیان تهران و یاوری سیت بهرامجی بیكاجی و رهنمونی و دستیاری این بنده كیخسرو شاه‌رخ »
تاریخ « خرداد ماه باستانی 1286 » ، که در این سنگ نوشته آمده تاریخ قدیم است. این تاریخ برابر می شود با آذر روز و آذر ماه ( جشن آذرگان ) سال 1296 خورشیدی. در آن روزگار هنوز گاهشماری فصلی رایج نشده بود و ارباب کیخسرو شاهرخ که خود بعدها تغییردهنده تقویم قدیمی بود، در این سنگ نوشته از ماه و سال قدیمی بهره جسته است.(سال 1286 که در این سنگ نوشته آمده تاریخ یزدگردی است که اگر عدد 10 را به آن بیفزاییم سال خورشیدی به دست می آید. برای نمونه: 1286 یزدگردی = 1296 خورشیدی می شود.)
روز اشتاد ایزد و آذر ماه (...) ، 91 سال پیش آدریان تهران گشایش یافت. سنگ بنای آدریان تهران در روز اشتاد ایزد و امرداد ماه 1293 خورشیدی برابر با روز اورمزد و فروردین ماه 1283 باستانی برابر با 13 اوت 1913 میلادی گزارده شد. و سه سال و سه ماه بعد ، در آذرگان 1296 خورشیدی برابر با خورداد ماه 1286 باستانی کار ساخت آن پایان یافت و روز اشتاد ایزد همان ماه گشایش یافت.
ارباب كیخسرو که از بنیادگزاران آدریان تهران است در یادداشت های خود آورده: «به آن اندیشه افتادم كه برای جماعت عبادتگاهی لازم است ، زیرا در تهران برای جماعت (در حدود 500 نفر كه بیشتر به كار بازرگانی و كشاورزی مشغول بودند) تا آن تاریخ معبدی نبود. لهذا چون در این موقع مرحوم بهرامجی بیكاجی (یكی از پارسیانی است كه خدماتی انجام داده و دبیرستان فیروزبهرام نیز از دهش او به نامگانه فرزندش بنیان گزارده شد. به علاوه یك قطعه باغ و زمین در اوسون دربند وقف آدریان تهران نمود كه درآمد آن به مصرف هزینه های جاری سوخت و روشنایی برسد.)، یكی از پارسیان جوانمرد كه كارش سیاحت بود به تهران آمده بود مطلب را با او در میان نهادم ، مشارالیه وعده مساعدت داد. شرحی نوشته به او دادم و به بمبئی رفت و اقدام كرد. خوشبختانه عده ای از پارسیان مبلغی برای بنیان آدریان سرخط رفته بودند چه برای ساختمان و چه برای اندوخته نگهداری كه متدرجاً برسانند...».
«...ساخت آدریان بر روی اراضی انجمن شروع و سنگ بنای آدریان به دست آقای رضا قلیخان هدایت ( نیرالملك ) وزیر معارف وقت گذارده شد. كار ساختمان آدریان به دشواری دچار شد . اشكال ساختمان آدریان این كه بعضی از اشخاص مغرض در جراید بمبئی برضد زرتشتیان تهران مقالاتی نوشتند كه اینها غالباً بی دین و فلان اند و آدریان لازم ندارند و از سوی انجمن زرتشتیان تهران جواب هایی دندان شكن داده شد معهذا بعضی از صاحبان خیر كه جنبه كهنه پرستی و تعصبات داشتند جلو اعانه خود را گرفته دیگر پول نرسید و عمارت بی سقف و ناتمام ماند. چون كار بدین منوال پیش آمد از زرتشتیان ایران استعانت شد و زرتشتیان هرجا از تهران و یزد و كرمان و شیراز و كاشان بقدر خود كمك كردند و به خیر و خوبی ساختمان آدریان به پایان رسید و رسماً در تاریخ 1296 خورشیدی گشایش یافت ».
«...اینجا نباید فراموش كنم متشكرم ، همین كه از آقای میرزا مهربان مهر خواهش كردم پذیرفت و برای جمع آوری اعانه به جنوب ایران شتافت و برخورداری حاصل نمود . از سوی دیگر چون در آن اوان بفاصله چند ماه سرور خانم عیال مرحوم میرزا جمشید مهربان كرمانی و رستم برادرش و یك دختر كوچك از میرزا جمشید به جهان باقی شتافتند به میرزا جمشید تكلیف كردم آثار خیری باقی بگذارد آن روانشاد پذیرفت و به  اختیار من  گذاشت  و در طرف مشرق و مغرب حیاط  آدریان اطاق هایی برای پذیرایی و امور خیریه از پول آن مرحوم ساخته شد».
در کنار زمین آدریان ( در محل فعلی تالار ایرج ) ، هم زمان با نهادن سنگ بنای آدریان ، سنگ بنای دبستان دخترانه ایرج نیز نهاده شد( بعدها پس از ساخته شدن دبستان دخترانه گیو دبستان ایرج را خراب و به سالن ایرج تبدیل کردند ). در دفتر وقایع انجمن در این باره چنین آمده است: « بنا به دعوتی كه از طرف ریاست انجمن آقای آقا میرزا كیخسرو شده بود جمعی كثیر از آقایان و خوانین زرتشتیان و میستراردشیرجی و میستر بهرامجی و میستر شاهپور جی با آقای رضا قلیخان معاون وزارت معارف و آقای مجدالسلطنه نماینده وزارت امور خارجه و آقای ذكاء الملك وآقای حكیم الملك و آقای حاج سید نصرالله و جمعی دیگر از آقایان معارف پرور در محوطه اراضی قلمستان مختص انجمن برای بناگذاری آدریان كه از وجه عمومی زردشتیان بمبئی ساخته می شود دعوت نموده و سه ساعت و نیم قبل از غروب نخست سه نفر پسر و سه نفر دختر بشگون این بناهای خیر در همان نقطه سدره پوشانی شدند و بعد دو ساعت قبل از غروب مجلس سنگ بنا گذاری منعقد گردید و نخست رییس انجمن خطابه در فواید تعاون و اشاره به خیرات و مبرات و مختصر تاریخ پارسیان هندوستان و مقصود از اجتماع امروز و سنگ بناگذاری قرائت نمود و بعد جناب آقای حاجی نصرالله و میستر بهرامجی و آقای معاون وزارت معارف در همان موضوع خطابه ها قرائت نمودند و به هیئت اجتماعیه حركت كرده در جاییكه می بایست سنگ های بنا گذارده شود گرد آمده ، نخست سنگ بنای آدریان بدست آقای مجدالسلطنه نماینده وزارت امور خارجه و بعد سنگ بنای مدرسه دخترانه در محل بنا گذارده و عكس برداشته و به مباركی غروب جلسه ختم شد».
نمای ساختمانی آدریان در سال 1345خورشیدی با سنگ ساخته شده و در سنگ نوشته آن آمده: «نماهای سنگی ساختمان این آدریان بیادبود روانشاد شیرمرد فرهمند به هزینه آقای فریدون فرهمند در سال 1345 خورشیدی انجام شد. انجمن زرتشتیان تهران »
گزیده روز تارنما:
سرویس ادب و هنر- نگاهی به زندگی و کار احمد نادعلیان
سرويس زرتشتيان - نخستين روز از نهمين همايش موسيقي زرتشتيان برگزار شد